شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
دکتر یاسر قزوینی حائری در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به سیاستهایی که امارات بهویژه در یک دهه گذشته در خصوص تحولات در عرصه بینالملل دنبال کرده است، خاطرنشان کرد: نباید فراموش کرد که امارات متشکل از هفت امارتی است که اساساً از ابتدا، بقا و پابرجا ماندنشان محل تردید بود. همان زمان هم خیلیها به دلیل مشکلات فراوانی که میان امارتها بود، در اینکه اماراتی باقی بماند، تردید داشتند.
تلاش برای بقا نگرانی دیرینه امارات
وی با بیان اینکه به نظر میرسد هویت امارات مبتنی بر نوعی نگرانی است، افزود: این کشور همواره از بیرون خود نگران است و بنابراین فلسفه بخشی از سیاستهایش مبتنی بر تلاش برای بقا گذاشته شده است. شیخ زاید هم در سخنانش گفته بود ما باید با سامان دادن خود بتوانیم باقی بمانیم! این چارهاندیشیها برای بقا آنها را در چارچوبهای رفتاری توأم با نگرانی قرار داده است و وقتی هم که امارات متمول شد و ثروت نفتی زیادی به دست آورد، به گونه دیگری خود را نشان داد.
رقابت با قطر؛ علت برخی سیاستهای امارات
این تحلیلگر مسائل بینالملل با تأکید بر اینکه در تحلیل سیاستهای امارات، نباید از رقابتی که با برخی کشورها بهویژه قطر دارد نیز غافل شویم، گفت: این دو کشور کوچک و متمول هستند و مسائلی شبیه به هم دارند، اما به لحاظ سیاستها در دونقطه کاملاً مقابل یکدیگر قرار میگیرند؛ بنابراین امارات نمیخواهد قافیه را به قطر ببازد.
قزوینی حائری توضیح داد: امارات از ابتدا مخالف اسلام سیاسی بود و اولین کشوری بود که اخوانالمسلمین را بهعنوان یک سازمان و حزب تروریستی قلمداد کرد. امارات نگران نفوذ فزاینده قطر است و نیاز دارد بهاندازه قطر برای ایجاد نفوذ هزینه کند تا پای آنها را از مناطقی که حضور دارند، قطع کند.
وی ضمن پرداختن به سیاستهایی که امارات در قبال انقلابهای موسوم به بهار عربی در برخی کشورهای عربی مانند مصر، تونس و لیبی داشت، گفت: امارات یکطرف کودتاهایی که علیه انقلابهای عربی شکل گرفت بود و در این سیاست هم نگاه امارات را نباید بهدوراز رقابتش با قطر در خلیجفارس دید.
دوگانگی در سیاست خارجی امارات
این عضو هیئتعلمی دانشگاه تهران با اشاره به برخی دوگانگیها در سیاست خارجی امارات ازجمله حمایت از تروریستها در سوریه و سپس عقبنشینی از این سیاست و همچنین تلاش مقطعی برای نزدیکی به ایران، افزود: امارات سیاستهایی را دنبال میکند که خیلی از حدومرز جغرافیایی خود بزرگتر است و میخواهد نقشی بزرگتر از ظرفیت و جغرافیای خود اعمال کند. این کشور میخواهد همزمان خود را به محورهای مختلف وصل کند و در جبهههای بعضاً متضاد حضور داشته باشد تا بتواند وجود و وضع خود را مشروع جلوه دهد و با موضوعات بزرگتری مرتبط شود؛ یعنی خود را بهگونهای تعریف کند که هم بتواند با چین ببندد و هم با آمریکا و هند.
امارات و تناقض میان ثروت و جغرافیا
وی بخشی از این تلاشهای امارات را در راستای نگرانی از تبعات جغرافیای کوچکش ارزیابی و خاطرنشان کرد: این کشور جغرافیای شکنندهای دارد؛ این نگرانی و تناقض میان ثروت و جغرافیا بخشی از رفتارهای ماجراجویانهاش را توضیح میدهد؛ مثلاً با نگاهی به سیاستهای امارات برای دستیابی به آب شیرین میتوان دید تا چه میزان این موضوع برای این کشور چالش بزرگی است، آبی که اگر نباشد، امارات به شرایط قرن نوزدهم برمیگردد.
این عضو هیئتعلمی دانشگاه تهران به همراهی امارات با ائتلاف عربی علیه جنگ یمن و درعینحال درگیری شبهنظامیان تحت حمایتش با نظامیان عربستان در جنوب یمن اشاره کرد و اظهار داشت: امارات از عربستان برای مقابله با اسلامگرایی استفاده ابزاری میکند. وقتی در یمن حزب اصلاح و اخوانالمسلمین روی کار آمد، امارات به میدان آمد تا این حزب نتواند کار خود را پیش ببرد. نوع عملکرد امارات در یمن جنوبی هم حول این محورها است.
قزوینی سیاستهای امارات را از جهاتی مشابه سیاستهای قرن نوزدهمی انگلیس عنوان کرد و توضیح داد: این کشور سعی میکند با گسسته شدن قدرتها و ایجاد تشتت در آنها بتواند در میان قدرتهای کوچک قدرتی باشد. به دنبال این است که کشوری از آن قدرتمندتر نباشد و هر چیزی را دستاویز این سیاست قرار میدهد.
اسلام سیاسی خط قرمز و اوج نگرانی امارات
وی با تأکید بر اینکه ظهور اسلام سیاسی خط قرمز و اوج نگرانی امارات است، اضافه کرد: آنها به جد ایستادهاند تا هر نوع از اسلام سیاسی بهویژه اسلام سیاسی سنی بالا نیاید. از عربستان هم برای پیشبرد همین سیاست استفاده میکند. عربستان اخوانالمسلمین را خطر میبیند، اما بهاندازه امارات در اولویتش نیست که با آنها مقابله کند. ضمن اینکه عربستان رابطههایی هم با حزب اصلاح در یمن دارد.
این استاد دانشگاه همچنین ضمن تشریح تلاشهای امارات برای تسلط بر بندرها و حضور در آبهای اقیانوس هند و دریای سرخ با هدف حفظ قدرت و پیشبرد اهداف ژئواستراتژیکش، ادامه داد: امارات هم مانند عربستان، برای اینکه بتواند از سقوط خود و بهویژه دوبی جلوگیری کند، با هراس از سیاستهایی که چین در برخی جزایر و همچنین با بحث «یک کمربند و یک راه» دنبال میکند به دنبال پایگاههایی در دریای سرخ است.
وی در ادامه، تلاشهای پیدا و پنهان امارات برای عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی را در راستای دشمنی با اسلام سیاسی دانست و گفت: آنها تلاش میکنند تا پیمانهای منطقهای و یا چهره منطقه را به شکلی دیگر رقم بزنند تا در آن دوگانه مقاومت و اسرائیل رنگ ببازد؛ زیرا در این دوگانه درهرصورت جنبشهای اسلامی هستند که حرف اول را میزنند و امارات این مسئله را برنمیتابد. ضمن اینکه از دیدگاه آنها جهان عرب به این نتیجه رسیده که باید با اسرائیل ارتباط برقرار کند و فکر میکنند که چهبهتر که ما اول ارتباط برقرار کنیم! آنها با رسانهها و قدرت نرمی که در اختیار دارند امید دارند بتوانند افکار عمومی را هم با خود همراه کنند.
به اعتقاد قزوینی، سران امارات نیز مانند برخی تحلیلگران با این رویکرد که دوره دولت – ملتهایی که کاملاً متمرکز هستند و طبق تعریف سنتی مرزهای مشخصی دارند رو به پایان است، لذا به دنبال نقشهای فراملی و فرامنطقهای هستند و در این دوره حساس تاریخ جهان و تاریخ منطقه بحث نفوذ و حضور در پیمانهای مختلف را حیاتی ارزیابی میکنند.
0 Comments