جدیدترین مطالب
علت تداوم سوء تفاهم غرب در درک اهمیت و جایگاه بریکس
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
موفقیتها و چالشهای همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
أحدث المقالات
علت تداوم سوء تفاهم غرب در درک اهمیت و جایگاه بریکس
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
موفقیتها و چالشهای همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
ابعاد راهبردی روابط تهران- مسکو

این روابط اکنون از چند جنبه حائز اهمیت است؛ نخست تعمیق روابط دو کشور و احتمالاً انعقاد یک سند راهبردی، مشابه با سندی که ایران اخیراً با چین امضا کرد. درواقع این سندها بهمنزله نقشه راهی هستند برای اینکه مسیر روابط آینده دو کشور را در زمینههای مختلف تجاری، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، دیپلماتیک، نظامی و امنیتی ترسیم کنند و بر اساس این نقشه راه دو کشور میتوانند به انعقاد توافقنامههای مختلف بپردازند.
مسئله دیگر در این زمینه نوعی ابراز همبستگی میان ایران و روسیه درزمینهٔ مقابله با یکجانبهگرایی و ترویج چندجانبهگرایی بود. بههرحال دولت جو بایدن بااینکه دولتی جدید و مدعی است از رویکرد یکجانبهگرایانه دولت ترامپ فاصله گرفته، اما عملاً در قبال هم ایران و هم روسیه مسیر شدت عمل را دنبال میکند. بهویژه که دولت بایدن با روسیه وارد نوعی تقابل در چند جبهه شده و تلاش میکند مسکو را، هم از طریق اعمال تحریمها، هم از طریق انواع اقدامات جنگ روانی و حتی تهدیدات نظامی تحتفشار قرار دهد.
در مورد ایران نیز عملاً دولت بایدن هنوز همان سیاست فشار حداکثری را دنبال میکند؛ بنابراین میتوان گفت تهران و مسکو در زمینه مقابله با تدابیر و اقدامات آمریکا موضعی واحد دارند.
مسئله دیگر به سطح اقدامات مشترک ایران و روسیه در زمینه مقابله و حلوفصل بحرانهای منطقهای مربوط میشود. هرچند دو کشور پیشازاین، زمینه این همکاریها را در خصوص حل بحران سوریه تجربه کردند و طرفین توانستند معادله نظامی را به نفع دولت قانونی سوریه تغییر دهند.
در کنار این، مسئله بحران یمن نیز مطرح است که موردعلاقه دو کشور است. همچنین مخالفت تهران و مسکو با تشدید حضور نظامی غربیها و در رأس آنها آمریکا در حوزه خلیجفارس و ایجاد ناامنی نیز ازجمله دغدغههای مشترک است.
بهطورکلی به نظر میرسد که ایران و روسیه اکنون با توجه به شکاف و تعارض روزافزون بین مسکو و واشنگتن و همراهی اروپا با بایدن در این زمینه وارد جبهه واحدی شدهاند. ضمن اینکه نباید فراموش کنیم که هرچقدر فضای اختلاف بین آمریکا و روسیه افزایش پیدا کند، روسها توجه بیشتری به ایران خواهند داشت؛ چراکه جمهوری اسلامی ایران در سطح منطقه از مخالفان سلطه آمریکا و حضور این کشور و متحدانش در منطقه به شمار میرود. این مسئله برای روسها یک امتیاز مهم تلقی میشود تا با کشوری همکاری نزدیک داشته باشند که در سطح منطقه باسیاستهای سلطهگرانه آمریکا مخالف است.
در کنار این مسائل باید توجه داشت بعد از نامه مقام معظم رهبری به ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و جواب متقابل پوتین به این نامه، به نظر میآید که کیفیت مناسبات دو کشور در حال ارتقاست و میتوان متصور بود که در آینده نزدیک بهخصوص در حوزه نظامی، همکاریهای دو کشور به سطح بالایی ارتقا پیدا کند.
همچنین بعد از انعقاد سند همکاریهای راهبردی ایران و چین یا همان سند 25 ساله شاهد واکنشهای منفی آمریکا و رژیم صهیونیستی هستیم که این بیانگر آن است که آنها از رویکرد ایران در زمینه نگاه به شرق هراسان هستند و آن را مغایر با منافع و سلطه خود در منطقه تلقی میکنند. طبیعتاً همین رویکرد را در مورد نزدیکی هر چه بیشتر ایران و روسیه دارند و از این مسئله نیز ناخرسند هستند.
درعینحال نباید فراموش کنیم که روسیه مخصوصاً از سال 2015 به اینسو در زمینه حمایت از ایران در مجامع و نهادهای بینالمللی همکاری خوبی داشته و مانع تصویب قطعنامههای ضد ایرانی در شورای امنیت سازمان ملل شده است.
دراینبین اقدام روسیه در کنار چین در سال 2020 در مخالفت شدید با ادعای آمریکا درزمینه تمدید تحریم تسلیحاتی ایران بهیادماندنی است. در حال حاضر نیز موضع کرملین، حمایت از مواضع برجامی ایران است و مقامات روسیه بارها بر تقصیر آمریکا درزمینه وضعیت فعلی برجام و نقض عهد از جانب واشنگتن و مشروعیت اقدامات تهران تأکید کردند که این مواضع زمینه را برای همکاری منطقهای و بینالمللی قویتر بین ایران وروسیه فراهم کرده است.
0 Comments