صلاح‌الدین خدیو، کارشناس مسائل بین‌الملل، در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی تصریح کرد: این طرح بیش از آن‌که ریشه‌های بحران را هدف بگیرد، تلاشی برای تحمیل خواسته‌های رژیم اسرائیل از مسیر واشنگتن است.

وی با اشاره به اینکه جنبش جهاد اسلامی این طرح را «نسخه‌ای برای تداوم تجاوز و انفجار منطقه» توصیف کرده است، افزود: شروط سخت‌گیرانه‌ای مانند خلع سلاح حماس و حذف آن از ساختار حکمرانی غزه، بی‌اعتمادی را دوچندان می‌کند. تجربه‌های پیشین نشان داده که بدون تضمین‌های عملی بین‌المللی و نظارت واقعی، وعده‌های بازسازی و رفع محاصره عملاً بی‌اثر خواهند بود.

چالش بازسازی غزه

خدیو  با بیان اینکه در این طرح «محور اصلی پساجنگ، بازسازی غزه است»، تصریح کرد آمریکا نسخه‌هایی شبیه «ریویرا» که جابجایی جمعیت و تبدیل غزه به منطقه‌ای گردشگری را در نظر داشت، در طرح جدید تا اندازه‌ای کنار گذاشته ‌است. با این حال، این تغییر تضمین‌کننده حل ریشه‌ای مسئله فلسطین نیست.

وی با یادآوری تجربه‌های جنگ‌های ۲۰۰۸، ۲۰۱۴ و ۲۰۲۱ گفت، اگرچه آتش‌بس‌های پیشین به‌صورت موقت به پایان جنگ‌ها کمک کرده‌اند؛ اما خرابی‌ها و ویرانی‌های غزه در سال جاری بسیار گسترده‌تر است. قحطی، کشتار و نابودی زیرساخت‌ها مسئولیت بازسازی را بسیار سنگین‌تر کرده است و توان مدیریتی همه طرف‌های حاضر در طرح ترامپ را زیر سؤال می‌برد.

خدیو تأکید کرد که حماس به دلایل میدانی و سیاسی رفتار محتاطانه‌ای در پاسخ خود به این طرح اتخاذ خواهد کرد. موضوع بازسازی می‌تواند منشأ اختلافات و بحران‌های بعدی باشد.

خطر خلأ قدرت و فرصت‌های پساجنگ

خدیو هشدار داد که برخی طرح‌ها یادآور تجربه آمریکا در عراق پس از ۲۰۰۳ هستند. همان‌طور که در تجربه عراق پس از ۲۰۰۳ انحلال نهادهای امنیتی باعث ایجاد خلأ قدرت شد، کنارگذاشتن سلاح از سوی حماس ممکن است در غزه نیز چنین خلأ قدرتی ایجاد کند. کنار گذاشتن سلاح از سوی حماس ممکن است زمینه ظهور جنبش‌های مسلح جدید و دوری تازه‌ای از خشونت را فراهم کند.

وی با اشاره به تغییر افکار عمومی غرب نسبت به رژیم صهیونیستی، معتقد است که این موضوع مشروعیت سیاسی رژیم را تضعیف کرده است. «این تغییر می‌تواند فضای مساعدتری برای تشکیل دولت مستقل فلسطینی ایجاد کند. بااین‌حال، تحقق آن منوط به مدیریت دقیق فرایند بازسازی است.»

موانع و پیش‌نیازهای اجرایی

خدیو مواردی شامل نحوه عقب‌نشینی نیروهای رژیم اسرائیل، فهرست زندانیان قابل تبادل، سازوکار توزیع کمک‌ها، چارچوب استقرار نیروهای بین‌المللی یا عربی و تضمین‌های مالی و نظارتی برای جلوگیری از سوءاستفاده را از جمله موانع اجرایی پیش روی طرح ترامپ خواند. او بند‌های بیست‌گانه اعلامی برخی طرف‌ها را کلی و فاقد جزئیات اجرایی توصیف کرد و گفت هر بند نیازمند حل اختلافات تفسیری و میدانی است. بررسی طرح از سوی حماس تازه آغاز شده است.

وی طرح ژوئیه از سوی فرانسه و عربستان با هدف تشکیل کشور فلسطین بدون حضور حماس؛ طرح‌های پیشین که خواهان اخراج ساکنان بودند؛ و طرح‌های جدیدتر که جابه‌جایی جمعیت را منتفی می‌دانند، سه جریان مؤثر بر آینده غزه توصیف کرد و گفت: برخی عبارات مبهم در بیانیه‌ها ممکن است برای طرف‌های داخل و خارج منطقه غیرقابل‌پذیرش تعبیر شود؛ اما برای برخی دولت‌های عربی به‌عنوان اعتراف سیاسی کفایت می‌کند.

وی در پایان طراحی نقشه راه اجرایی با فصل‌بندی زمانی و شاخص‌های قابل‌اندازه‌گیری را ضروری دانست، به طوری که غفلت از پیش‌نیازها ممکن است خلأ امنیتی و دور جدید خشونت‌ها را به‌سرعت ایجاد کند.