امی جف در یادداشتی که وب سایت شورای روابط خارجی آمریکا منتشر کرد، نوشت: پیش از حمله آمریکا به عراق در سال 2003، تحریم‌های بین‌المللی صنعت نفت عراق را به شدت محدود کرده و تولید نفت این کشور به 1.4 میلیون بشکه در روز سقوط کرده بود. صنعت نفت عراق به خاطر سال‌ها جنگ و تحریم فلج شده بود. با گذشت بیش از 20 سال و با صرف میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، تولید نفت عراق به ظرفیت قبل از 1979 یعنی بیش از 4 میلیون بشکه در روز رسیده است. قطع تولید نفت شوروی سابق نیز داستانی مشابه دارد. تولید نفت روسیه از 11.3 میلیون بشکه در روز در سال 1989 به 6 میلیون در سال 1996 سقوط کرد و دوباره در سال 2018 به ظرفیت پیش از فروپاشی آن رسید. این تاریخچه عبرت‌آموز از آن جهت حائز اهمیت است که بیانگر پیامدهای بلندمدت و شدید سوءمدیریت بخش نفت در بحبوحه آشوب ناشی از عوامل داخلی و خارجی است. همه گیری کووید-19 حاکی از شوک بی‌سابقه آن بر افت تقاضا و مشکلات عملیاتی و لجستیکی ناشی از نوسان قیمت نفت است.

اخبار مربوط به دستیابی اوپک و دیگر تولیدکنندگان کلیدی نفت نظیر روسیه به توافقی تاریخی در 12 آوریل 2020 برای کاهش 9.7 میلیون بشکه در روز، گامی مثبت در جهت رفع موج نفت اضافی انباشته در جهان محسوب می‌شد؛ اما درست یک هفته بعد، مشکلات این توافق سربرآورد. اوپک برآورد کرده بود که 300 میلیون بشکه در ماه مارس در جهان انباشته شده و تا آوریل بر این مقدار اضافه خواهد شد. وال استریت ژورنال اخیرا گذشته گزارش کرد که 20 نفتکش بزرگ حامل 40 میلیون بشکه نفت خام عربستان در مسیر بنادر نفتی تگزاس و لوزیانا است. بخشی از این نفت بخاطر تعطیلات ماه فوریه از چین برگشته است. عربستان مالک یک پالایشگاه در بندر آرتور تگزاس با ظرفیت 600 هزار بشکه در روز است، اما در این ماه، به خاطر کاهش تقاضای سوخت، کل ظرفیت پالایش آمریکا به زیر 70 درصد ظرفیت کلی خود سقوط کرده است. تنها در هفته گذشته، بیش از 19 میلیون بشکه نفت خام به ذخایر آمریکا اضافه شده است.

هم اکنون با پر شدن مخازن ذخیره‌سازی و سیاست توزیع، مشکلات لجستیکی و نوسان قیمت نفت وخیم‌تر شده است. اگر بازگشت تقاضای اقتصادی در ماه مه‌ و ژوئن در آسیا و فراتر از آن، با سرعت کافی تحقق نیابد و نفت جهان را جذب نکند، نوسان قیمت نفت شدیدتر خواهد شد. به عنوان مثال، داده‌های ترافیکی اخیر چین از افزایش خودروهای شخصی در مسیر کار حکایت می‌کند، اما در ساعت‌های دیگر روز و زمانی که انتظار می‌رود خودروها برای خرید و فعالیت‌های تفریحی به جاده باز گردند، مقدار ترافیک همچنان اندک است.

اگر تقاضای جهانی نفت در هفته‌های آتی به اندازه کافی اوج نگیرد، فقدان دسترسی به تاسیسات ذخیره نفت موجب تعطیلی برخی تولیدکنندگان نفت خواهد شد. تحلیل‌گران معتقدند که تولید نفت در آفریقا، آمریکای لاتین و روسیه بیش از همه در معرض خطر محدودیت‌های مربوط به ذخیره‌سازی بوده و برای عملکرد بلندمدت میادین قدیمی پیامدهای آسیب زای بالقوه‌ای خواهد داشت. چشم‌انداز اینکه برخی صادرکنندگان نفت زودتر از دیگران مجبور به تعطیلی میادین نفتی خواهند شد، نشان می‌دهد که همه تولیدکنندگان انگیزه‌ای برای اتخاذ رویکرد صبر و انتظار خواهند داشت. در سال‌های اخیر، فروپاشی صنعت ونزوئلا فضایی برای بهبود قیمت برای دیگر اعضای اوپک ایجاد کرد. فقدان صادرات از لیبی بخاطر ویرانی ناشی از جنگ نیز به این امر کمک کرده است.

علیرغم همه این بلاتکلیفی‌ها یا احتمالا به خاطر آن‌ها، روسیه و عربستان اخیرا بیانیه مشترکی منتشر کردند مبنی بر اینکه آن‌ها «به نظارت بر بازار نفت ادامه داده و در صورت لزوم برای اقدامات مضاعف مشترک با اوپک پلاس و دیگر تولیدکنندگان آمادگی دارند». همزمان، تحلیل‌گران در پیش بینی این مسئله دچار مشکل هستند که با بازگشایی اقتصاد مناطق و کشورهای مختلف، احیای تدریجی تقاضای نفت روی خواهد داد یا میادین نفتی دچار آسیب خواهند شد که تداوم عملیات آن‌ها به خاطر ورشکستگی مالی، ضرر اقتصادی شدید، فقدان دسترسی به ذخیره سازی و شیوع گسترده کرونا ویروس در میان کارگران دیگر امکانپذیر نیست. این بلاتکلیفی مایه ایجاد نوسان قیمت نفت در چند هفته آینده شده و هر نوع دیپلماسی بین‌المللی آتی برای ایجاد ثبات بلندمدت در بازارهای نفت را پیچیده‌تر کرده است.