پروفسور فرانک فون هیپل در این گفت‌و‌گو تأکید دارد که آمریکا با این تلاش‌ها درنهایت سعی می‌کند تا ایران را به خروج از برجام ترغیب کند تا توپ را در داخل زمین ایران بیندازد، زیرا تا زمانی که ایران از برجام خارج نشود، تلاش‌های آمریکا برای بازگرداندن تحریم‌ها به‌جایی نمی‌رسد و حتی اگر واشنگتن مکانیسم ماشه را نیز فعال کند، دیگر کشورها در اجرای تحریم‌های بین‌المللی با واشنگتن همکاری نمی‌کنند.

فون هیپل در مورد پیمان عادی‌سازی امارات و اسرائیل نیز می‌گوید که امارات با علنی ساختن روابط خود نشان داد که برای این کشور، داشتن یک متحد در مقابل ایران، بسیار مهم‌تر از نوع رفتار اسرائیل با فلسطینی‌ها است.

آنچه در ادامه می‌خوانید مشروح گفتگوی سایت شورای راهبردی روابط خارجی با فرانک فون هیپل، استاد امور بین‌الملل در دانشگاه پرینستون است:

******

پرسش: تلاش‌های واشنگتن برای فعال‌سازی مکانیسم ماشه در قطعنامه 2231 علیه ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

پاسخ: معتقدم که این تلاش‌ها با هدف تحریک ایران در جهت خروج از توافق هسته‌ای پیش از پیروزی احتمالی جو بایدن در انتخابات ماه نوامبر صورت می‌گیرند تا رئیس‌جمهور بعدی آمریکا که شاید بایدن باشد نتواند ایالات‌متحده را به برجام بازگرداند.

پرسش: آیا استدلال حقوقی و سیاسی دولت آمریکا را به رغم اینکه دو سال پیش از برجام خارج شده است، برای فعال کردن ماشه معتبر می‌دانید؟

پاسخ: دولت ترامپ با پافشاری بر اینکه آمریکا می‌تواند حتی با اینکه دو سال پیش به‌طور رسمی از برجام خارج شد، مکانیسم ماشه را فعال کند، واشنگتن را بیش‌ازپیش در عرصه بین‌الملل منزوی ساخته است. مشکل اینجاست که به نظر نمی‌رسد جامعه بین‌الملل اختیار و قدرتی را که باید برای حکم دادن در مورد قانونی بودن این استدلال آمریکا در اختیار داشته باشد را ندارد؛ بنابراین دراین‌باره قدرت سیاست‌ورزی تعیین تکلیف خواهد کرد.

پرسش: استدلال‌ و راهکار مخالفان برای مسدود کردن تلاش‌های آمریکا چه هستند و به نظر شما برنده این نبرد دیپلماتیک کدام طرف خواهد بود؟

پاسخ: هنوز مشخص نیست که در طول یک ماه آینده چه اتفاقی در شورای امنیت رخ خواهد داد. به نظر می‌رسد استراتژی آمریکا ارائه قطعنامه‌ای برای تداوم تعلیق تحریم‌های ایران است تا بتواند سپس خود آن را وتو کند و این روند به‌طور خودکار موجب فعال شدن مکانیسم ماشه خواهد شد. احتمالاً، جمهوری دومینیکن، تنها کشور عضو شورای امنیت خواهد بود که مخالفت خود را با فعال ساختن مکانیسم ماشه توسط ایالات‌متحده، ابراز نکرده است و احتمالاً همین کشور نیز در ازای دریافت امتیازاتی از سوی واشنگتن، قطعنامه‌ای را ارائه خواهد داد. با توجه به اینکه اندونزی و نیجر در ماه‌های اوت و سپتامبر ریاست دوره‌ای شورای امنیت را عهده‌دار خواهند بود و از آمریکا دراین‌باره حمایت نمی‌کنند، احتمالاً به آمریکا یا جمهوری دومینیکن اجازه نخواهند داد تا چنین قطعنامه‌ای را ارائه دهند.

اگر دولت ترامپ در اجرای استراتژی خود موفق شود نیز کشورهای دیگر در اجرای تحریم‌ها با ایالات‌متحده همکاری نمی‌کنند همان‌طور که باوجود فشار روزافزون از سوی دولت ترامپ در طی دو سال گذشته، در بسیاری از موارد دیگر نیز با کاخ سفید همکاری نکرده‌اند. ازاین‌رو اقدام آمریکا نمی‌تواند تغییری در وضعیت ایجاد کند مگر آنکه واشنگتن موفق شود ایران را به خروج از برجام ترغیب کند. در غیر این صورت مکانیسم ماشه بی‌معنا خواهد بود.

پرسش: این یکجانبه‌گرایی آمریکا در شورای امنیت چه علامت یا پیامی را به سازمان‌ها، نهاد‌ها و نظم جهانی مخابره می‌کند؟

پاسخ: اگرچه این دست از اقدامات دولت کنونی آمریکا برای نظم جهانی بسیار ناامید‌کننده است اما در راستای سیاست خارجی دولت ترامپ است که در تضاد با مواضع بین‌المللی ازجمله نظرات نزدیک‌ترین و سنتی‌ترین متحدان ایالات‌متحده عمل می‌کند.

پرسش: چرا بریتانیا، آلمان و فرانسه به‌رغم مخالفت‌های آشکار با این تلاش‌های آمریکا در جلسه شورای امنیت به رأی ممتنع کفایت کردند و علیه قطعنامه واشنگتن برای تمدید تحریم‌های تسلیحاتی ایران رأی منفی ندادند؟

پاسخ: فکر می‌کنم این سه کشور اروپایی به این دلیل رأی ممتنع دادند تا درزمانی که ضرورتی نداشت موجب وخیم‌تر شدن روابط با ایالات‌متحده نشوند. آن‌ها با حداقل کار لازم موجب شدند تا اقدام آمریکا شکست بخورد.

پرسش: اروپا انتخابات پیش‌رو در آمریکا را چگونه می‌بیند؟ آیا به دلیل ملاحظات دراین‌باره بود که سه قدرت اروپایی به قطعنامه ایالات‌متحده در شورای امنیت رأی منفی ندادند؟

پاسخ: دولت‌های اروپایی از دولت ترامپ و سیاست آن در قبال ایران بسیار ناخرسند هستند. تصور می‌کنم که قرار گرفتن بایدن در جایگاه ریاست‌جمهوری آمریکا آن‌ها را خشنود کند اما آن‌ها نمی‌توانند نظرات خود را به‌طور علنی دراین‌باره بیان کنند… پیش‌ازاین نیز دلیل اینکه اروپا به قطعنامه آمریکا رأی ممتنع داد را بیان کردم.

پرسش: ازنظر شما پیامدهای عادی‌سازی روابط میان اسرائیل و امارات برای نظم منطقه‌ای چیست؟

پاسخ: این پیمان تنها موجب رسمی شدن مواضع دیرینه امارات در پیوستن به اسرائیل علیه ایران بود و امارات نشان داد که به این موضوع بیش از رفتار اسرائیلی‌ها با فلسطینی‌ها اهمیت می‌دهد.

پرسش: شما دلیل علنی شدن پیمان عادی‌سازی روابط بین امارات و اسرائیل را مرتبط با ایران می‌دانید؟

پاسخ: بله. فکر می‌کنم انگیزه اصلی امارات از امضای این پیمان با اسرائیل آن است تا در برابر ایران یک متحد در کنار خود داشته باشد.

پرسش: آیا اعلام دستیابی به این پیمان میان دو طرف را می‌توان مرتبط با انتخابات نوامبر دانست تا ترامپ بتواند از آن به‌عنوان دستاورد سیاست خارجی دولتش بهره‌برداری کند؟

پاسخ: البته ترامپ به این موضوع خواهد پرداخت اما فکر می‌کنم که این امر نقش بسیار کوچکی در تعیین سرنوشت انتخابات پیش‌رو در آمریکا داشته باشد. احتمالاً این تلاشی از سوی دولت ترامپ است تا بتواند یک پیروزی را در عرصه سیاست خارجی به بنیامین نتانیاهو بدهد تا او درزمانی که با اتهامات مربوط به فساد روبه‌رو است، از آن استفاده کند.