به گفته مقامات پاکستانی این هواپیماهای شکاری به‌زودی و در روز ملی پاکستان به پرواز درخواهند آمد. اگرچه تعداد جنگنده‌های خریداری شده 25 فروند اعلام شده است، اما با توجه اینکه هر اسکادران استاندارد در نیروی هوایی شامل 18 فروند جنگنده است، به نظر می‌رسد امکان افزایش تعداد این سفارش تسلیحاتی نیز وجود داشته یا نیروی هوایی پاکستان سعی دارد به شکل کمتر متعارف از اسکادران‌های دوازده فروندی این نوع هواپیما استفاده کند. به هر صورت آنچه بیشتر حائز اهمیت است، هدف پاکستان از خرید این جنگنده‌ها به‌خصوص از چین است. بدین ترتیب سوال قابل طرح این خواهد بود که چگونه پاکستان، به عنوان یکی از کشورهای عضو پیمان سنتوی سابق و یکی از متحدان منطقه‌ای موثر ایالات متحده در طول جنگ سرد و حتی ابتدای قرن بیست و یکم وهمچنین به گفته مقامات پاکستانی، یکی از متحدین غیر عضو ناتو، خرید سلاح از چین به عنوان رقیب هژمونیک ایالات متحده را در دستور کار قرار داده است؟ به نظر می‌رسد پاسخ سوال در جبر ژئوپلیتیکی و همچنین در رقابت قدرت‌های بزرگ خواهد بود.

رقابت تسلیحاتی پاکستان و هند در مسیر موازنه تهدید

دو کشور پاکستان و هند تنش‌های بسیاری را در روابط خود تجربه نموده‌اند. چندین جنگ تاثیرگذار و سراسر تنش در تاریخ دو کشور، به شکل موثری در افکار عمومی و روابط بین الدولی دو کشور دغدغه آفرین است. به شکل فزاینده ای اسلام‌آباد و دهلی نو یکدیگر را به عنوان یک تهدید بسیار مهم تلقی می‌کنند. اما آنچه این موضوع را در رابطه با دو کشور پیچیده می‌کند، عدم تعادل و توازن میان دو کشور در برخی مولفه‌های قدرت است؛ به شکلی که هند از نظر جمعیت و به دنبال آن نیروی انسانی قابل بکارگیری در بخش نظامی، برتری محسوسی نسبت به پاکستان دارد و این مسئله، اسلام آباد را به سمت تغییر قاعده بازی بوسیله سرمایه گذاری بر روی نقاط قوت موجود خود سوق می‌دهد. چنانکه پاکستان تلاش نموده است از طریق برتری نسبی نیروی هوایی خود در برابر هند، کاستی‌ها در سطح نیروی انسانی را جبران کرده و نوعی تعادل بوجود آورد. همچنین دو کشور بازدارندگی هسته‌ای را در راس برنامه راهبردی امنیتی خود قرار داده‌اند.

پاسخگویی پاکستان در قبال استفاده از رافال در هند

موضوعی که پاکستان را بار دیگر به سمت خریدهای تسلیحاتی سوق داد، خرید جنگنده‌های پیشرفته رافال فرانسوی از سوی هند بود. سفارش 36 فروند از این جنگنده‌ها بار دیگر پاسخ تعادل بخش پاکستان را می‌طلبید. پاسخی که اگرچه حجم رقابت تسلیحاتی و خطر تنش‌های منتهی به جنگ را افزایش خواهد داد، اما در صورت عدم پاسخ به آن نیز می‌تواند هندوستان را وسوسه کند که می‌تواند به واسطه عدم تعادل در قدرت میان دو کشور، قدرت و منافع مد نظر خود را به پاکستان دیکته نماید.

پاسخ پاکستان در این رابطه نیز خرید جنگنده‌های J-10C از چین بود؛ سفارشی که شیخ رشد احمد وزیر داخلی این کشور، آن را پاسخ اسلام آباد به دهلی نو می‌داند. از طرفی عمران خان، نخست وزیر پاکستان نیز اعلام نموده که خرید این جنگنده‌ها در جهت اصلاح عدم توازن امنیتی حائز اهمیت است. این جنگنده‌ها که در جهت بهسازی ناوگان تقریبا کهنه نیروی هوایی پاکستان به کار گرفته می‌شوند، به واسطه روابط دیرینه و نزدیک میان چین و پاکستان، در اختیار این کشور قرار خواهد گرفت. اگرچه بنظر نمی‌رسد این جنگنده‌های تک موتوره بتوانند به شکل برابر در مقابل رافال‌های دو موتوره نیروی هوایی هند تاثیرگذار باشند اما می‌توانند به عنوان بخشی از عنصر توازن بخش، همچنان قدرت نیروی هوایی این کشور را حفظ کنند.

جنگنده‌های J-10C  از هواپیماهای چند منظوره ای می‌باشند که علاوه بر رادار الکترونیک فعال، از موشک‌های هوا به هوای PL15 استفاده می‌کنند که برد آن به گفته مقامات نظامی چین، به 140 تا 150 کیلومتر می‌رسد. این جنگنده‌ها می‌توانند جایگزینی برای جنگنده‌های قدیمی میراژ با بال دلتا در نیروی هوایی پاکستان باشند. از طرف دیگر، تعداد سفارشات بالاتر از این جنگنده در آینده نیز می‌تواند جایگزینی برای ناوگان پیر F-16 نیروی هوایی این کشور باشد که علیرغم برتری کنونی در مقابل نیروی هوایی هند ( به مانند سرنگون کردن یک فروند میگ 21 متعلق به هند توسط F-16 نیروی هوایی پاکستان در سال 2019 میلادی)، به دلیل عدم دریافت پشتیبانی فنی از سوی ایالات متحده بخشی از توان عملیاتی خود را از دست داده اند و احتمالا دیگر جوابگوی نیازهای امنیتی این کشور نخواهند بود.

رقابت تسلیحاتی پاکستان و هند در سایه رقابت قدرت‌های بزرگ

ارتش پاکستان در حالی برای خرید جنگنده‌های خود به چین متوسل شده است که به واسطه برخی اختلاف‌نظرها با ایالات متحده، امکان خرید تسلیحاتی از این کشور را ندارد. از طرفی این کشور به دلیل مسائل اقتصادی، توانایی لازم برای خرید تسلیحات گران قیمت اروپایی را نیز نداشته و بدین سبب باید صرفا روی دو گزینه توسعه جنگنده‌های داخلی و یا خرید از چین تمرکز کند. از طرفی، هند به دلیل سهم مهم و همچنین ایفای نقش تاثیرگذار در سیاست مهار آمریکا در برابر چین، مهره‌ای قابل اتکاتر در سیاست منطقه‌ای ایالات متحده خواهد بود. البته این کشور علیرغم همکاری‌های نزدیک با امریکا، در پروژه‌های نظامی مشترک با روسیه نیز مشارکت داشته و همچنین توانسته است از این کشور سامانه‌های پدافندی S400 خریداری نماید. موضوعی که در رابطه با پاکستان و ترکیه نیز با واکنش شدید ایالات متحده روبرو شده است.

بدین سبب به نظر می‌رسد، برخی محدودیت‌های پاکستان، نزدیکی‌های دیرینه این کشور با چین و همچنین تمایل بیشتر ایالات متحده امریکا به تقویت هند، اسلام آباد را به خرید تسلیحاتی از پکن سوق داده است.

فارغ از سفارش 25 فروندی از جنگنده‌های چینی، خرید رافال‌های فرانسوی با موشک‌های Meotor آزمایش شده از سوی هند، در کنار سامانه‌های پدافندی S400 این کشور، زنگ خطری برای قوای مسلح پاکستان به خصوص نیروی هوایی این کشور است که همواره از این بخش نظامی به عنوان نقطه قوت خود در برابر رقیب استفاده کرده است.