عفیفه عابدی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، با اشاره به برگزاری نشست سه جانبه اتصال شبکه برق ایران، جمهوری آذربایجان و روسیه با حضور معاونان وزیران انرژی سه کشور در مسکو به عنوان قدرتهای برق منطقه، تصریح کرد: این نشست در راستای توسعه همکاری های منطقه‌ای سه کشور در حوزه انرژی و پیرو توافقات قبلی برای بررسی پیشرفت های صورت گرفته در طرح سنکرون سازی برق سه کشور برگزار شد. در سال های اخیر میان ایران و روسیه برای اجرای طرح اتصال الکتریکی و سنکرون سازی (اتصال و مدیریت یکپارچه) شبکه‌های برق دو کشور مذاکراتی انجام شده بود و با توجه به اتصال شبکه برق ایران با کشورهای منطقه از جمله جمهوری آذربایجان، این مذاکرات شکل سه جانبه یافت و هم اکنون یک شرکت مهندسی ایرانی در حال پیگیری است.

وی با یادآوری اینکه وزیران انرژی روسیه، ایران و ارمنستان و معاون وزیر انرژی گرجستان تفاهم نامه ای را برای اتصال شبکه برق چهار کشور به یکدیگر در سال ۲۰۱۶ به امضا رسانده بودند و اتصال شبکه برق ایران و روسیه تا پایان سال 1397 هدفگذاری شده بود، خاطرنشان کرد: علاوه بر آن، بر اساس مذاکرات سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۷ بین ایران، جمهوری آذربایجان و روسیه، خط ۴۰۰ کیلوولت نیروگاه سبلان به ای می‌شلی (جمهوری آذربایجان) برای اتصال شبکه های سه کشور احداث شد و در جمهوری آذربایجان نیز خطوط انتقال نیروی جدید ساخته شده اما به دلیل ساخته نشدن خطوط لازم بین آذربایجان و روسیه امکان سنکرون کردن شبکه‌های برق سه کشور عملیاتی نشد.

عابدی گفت: به نظر می‌رسد ایران و روسیه تمایل دارند توافقی فراگیر با کشورهای دیگر منطقه برای اتصال برقی ایجاد کنند. بحث مبادله برق میان کشورهای همسایه را می‌توان از ابعاد مختلفی بررسی کرد.

این پژوهشگر پژوهشکده مجمع تشخیص مصلحت، با بیان اینکه ایران اتصال به شبکه برق روسیه از طریق ارمنستان و گرجستان را نیز در دستور کار قرار داده است، ادامه داد: در بُعد اقتصادی آن، این اقدام سبب تامین رفاه عمومی و امنیت انرژی به عنوان کالای استراتژیک، می‌شود و کاهش آلودگی محیط زیست و حفظ منابع طبیعی منطقه را نیز در بر دارد. علاوه بر آن ابعاد سیاسی و امنیتی مبادله برق نیز در پی این پیوند و در هم تنیدگی اقتصادی نیز برای سه کشور، قابل توجه است. قرارداد تبادل انرژی ایران با کشورهای همسایه هم منافع اقتصادی دارد و هم مزیت های ژئواکونومیکی زیادی را در اثر اجرای این پروژه تامین می‌کند.

عابدی توضیح داد: سوآپ انرژی یکی از مسیرهای کم هزینه و پرسود برای همکاری های اقتصادی و توسعه کشورها است که موقعیت هر کشور را در حد مرکزیت آن در حوزه انرژی بالا می‌برد. همانطور که اتصال شبکه های برق این سه کشور می‌تواند امکان ترانزیت برق را از طریق ایران به کشورهایی مانند ترکیه و عراق نیز فراهم کند.

وی افزود: اتصال شبکه برق به کشورهای منطقه، علاوه بر ایجاد نوعی پایداری در شبکه، امکان تأمین برق مورد نیاز بیشتری در ایام مختلف سال برای کشورها فراهم می‌کند و ایران نیز می‌تواند در زمانهایی که نیاز به برق کمتری دارد، نیروگاه‌های خود را فعال نگه دارد و از حداکثر ظرفیت آنها بهره ببرد. در هر حال، با توجه به وضعیت جغرافیایی، پیک مصرف برق در روسیه در زمستان و پیک مصرف برق در ایران در تابستان است، با اتصال شبکه های برق، این امکان فراهم می‌شود که در تابستان برق وارد ایران و در زمستان برق صادر شود.

این تحلیلگر مسائل روسیه، با تاکید بر ضرورت تقویت بهره گیری از ظرفیت کشورهای منطقه، اجرای این تفاهم نامه را در تقویت امنیت منطقه و همگرایی بیشتر کشورها در قبال مداخله های فرامنطقه ای موثر دانست و اظهارداشت: ظرفیت‌های بالقوه ای برای همکاری های ایران با همسایگان و حتی مناطق پیرامون در این حوزه وجود دارد. اما در عین حال باید به این نکته توجه داشت پیشرفت همکاری های اقتصادی و فنی در منطقه مستلزم تامین منافع همه طرف ها است.

به گفته عابدی؛ اتصال شبکه های برق ایران – آذربایجان و روسیه به یکدیگر می‌تواند به کاهش تنش های سیاسی بین این کشورها و اولویت دهی به منافع تجاری و اقتصادی کمک کند.

وی اضافه کرد: در واقع طرح‌های بزرگ و اتصال برقی کشورها به یکدیگر به در هم تنیدگی بیشتر سیاسی – اقتصادی و امنیتی آنها کمک بیشتری می‌کند. با این همه، هنوز این طرح سه جانبه در مراحل اولیه عملیاتی سازی است و پیشرفت آن مستلزم تداوم مذاکرات و همکاری های سه جانبه و حمایت از شرکت هایی است که مشغول عملیاتی سازی این طرح هستند.