شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
دکتر طهمورث غلامی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: «درواقع در دوره باراک اوباما بودجه وزارت دفاع آمریکا با شیب ملایمی رشد میکرد و حتی برخی سالها افزایش چندانی نداشت؛ اما با به قدرت رسیدن دونالد ترامپ، او بهیکباره افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی بودجه وزارت دفاع را تصویب کرد. درخواست ترامپ برای این افزایش بودجه در تمام ۴ سال ریاست جمهوری او از کنگره مطرح میشد.»
وی افزود: «حال جو بایدن نیز در نخستین سال ریاست جمهوری خود درخواست افزایش بودجه وزارت دفاع از کنگره را کرده است؛ در نگاه اول به نظر میرسد با توجه به برنامه آمریکا برای خارج کردن نیروهای نظامی خود از افغانستان و عراق، درخواست افزایش بودجه چندان توجیه معقولی نداشته باشد؛ اما واقعیت این است که هرچند ایالاتمتحده نسبت به سالهای ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ درگیری کمتری در مسائل خاورمیانه دارد اما سطح رقابتهای آن با روسیه و بهویژه چین افزایش پیدا کرده است.»
غلامی با اشاره به اینکه در نگاه کارشناسان سیاسی و نظامی آمریکا، وزارت دفاع یکی از اصلیترین ارکان رقابت با روسیه و چین خواهد بود، تأکید کرد: «به این خاطر این نهاد مهم میبایست در عرصه اصلاح زیرساختها، توسعه آموزش، تقویت و بهروز کردن تجهیزات نظامی و همچنین افزودن رکن جدید به نیروهای نظامی آمریکا یعنی نیروهای فضایی اقدام کند.»
به گفته این کارشناس به نظر میرسد افزایش بودجه وزارت دفاع در راستای تقویت ظرفیتهای راهبردی آمریکا در عرصه تسلیحات نظامی و نیز ارتقای سطح آموزشها باشد.
این کارشناس در تشریح دلایل این تصمیم بایدن گفت: «بخش زیادی از درخواست بایدن در راستای اجرایی کردن و عملیاتی ساختن تشکیل نیروی فضایی است که قانون آن در زمان ترامپ به تصویب رسید و توسط او اعلام شد. کارشناسان آمریکا معتقد هستند علیرغم آنکه آمریکا پایبند به تعهدات مربوط به سلاحهای اتمی است، روسیه و چین مسیر دیگری را در پیشگرفتهاند.»
غلامی ادامه داد: «در این میان پکن عضو هیچیک از پیمانهای مربوط به کنترل و محدود کردن سلاحهای راهبردی نیست و از آزادی عمل بیشتری برای توسعه قابلیتهای نظامی خود برخوردار است. به این خاطر تاکید دارد که ایالاتمتحده باید ضعف و شکاف موجود در حوزه موشکهای بالستیک و راهبردی را جبران کند.»
کارشناس مسائل آمریکا با بیان این موضوع که از زمان جنگ سرد برخی پیمانهای دوجانبه بین آمریکا و روسیه شکلگرفته ادامه داد: «طبق آن پیمانها دو طرف متعهد شدهاند در حوزه برد موشکهای خود و نیز برخی از کلاهکهای اتمی مانند سلاحهای راهبردی میانبرد این محدودیتها را بپذیرند و درعینحال زرادخانههای اتمی خود را توسعه ندهند. همچنین دو طرف تعهداتی در ارتباط با موشکهای بالستیک پذیرفتهاند.»
وی تأکید کرد: «دولت آمریکا در زمان ترامپ مدعی شد که پیمانهای موجود دو ضعف اساسی دارد؛ نخست اینکه چین و دولتهایی مانند ایران و کره شمالی عضو این پیمانها نیستند و بهراحتی به توسعه موشکهای بالستیک خود میپردازند. این امر سبب شده که برخلاف چین، ایالاتمتحده در حوزه توسعه موشکهای بالستیک و قابلیتهای اتمی خود عقب بماند که این عقبماندگی منجر به خلق تهدیداتی از طرف چین علیه آمریکا میشود.»
به گفته این کارشناس، ضعف دوم این است که دولت مسکو علیرغم تعهداتی که در این پیمانها پذیرفته است به مفاد آنها پایبند نیست و بهصورت مداوم به توسعه قابلیتهای اتمی و موشکی خود میپردازد. ازاینرو ترامپ از پیمان منع موشکهای هستهای میانبرد (INF) خارج شد.
غلامی با بیان این موضوع که درخواست برای توسعه قابلیتهای موشکی و اتمی آمریکا بهشدت توسط کنگره مطرح میشود، گفت: «به این دلیل در بحث بودجه وزارت دفاع زمانی که دولت در اختیار دمکراتها و کنگره در اختیار جمهوریخواهان بوده این اختلاف خود را نشان میدهد؛ زیرا دمکراتها به تلاش برای کنترل و محدود کردن سلاحهای اتمی باور دارند. در این رابطه تغییر موضع بایدن یک چرخش اساسی در رویکرد دمکراتها به شمار میرود؛ زیرا بایدن همانند ترامپ و برخلاف دولت باراک اوباما به دنبال افزایش بودجه نظامی آمریکا است که بدون شک بخشی از آن در بخش اتمی و موشکهای بالستیک هزینه خواهد شد.»
غلامی در نهایت تأکید کرد: «ازاینرو درخواست افزایش بودجه وزارت دفاع با استقبال کنگره مواجه خواهد شد زیرا آنها همواره نسبت به انعقاد پیمانهای هستهای با روسیه و تعهداتی در حوزه محدود شدن ظرفیتهای موشکی و اتمی آمریکا مخالف بودهاند.»
0 Comments