مایکل رابین در تحلیلی که اندیشکده امریکن‌اینترپرایز منتشر کرد، نوشت: پنج دلیل عمده برای نگرانی درباره آینده ارتش ترکیه که رجب طیب اردوغان با جاه‌طلبی، ایدئولوژی و دستور کار انتقالی خود به‌شدت آن را تضعیف کرده است، وجود دارد.

اول، در پی کودتای نافرجام سال گذشته تعداد زیادی از اعضای ارتش برکنار شدند. این کودتا چه با حمایت طرفداران فتح‌الله گولن، دوست اردوغان که به دشمنش بدل شد، صورت گرفته باشد، یا اقدامی داخلی باشد که اردوغان آن را پیش‌بینی کرده بود یا زاییده دیگر منافع و نارضایتی ایدئولوژیک از مسیری باشد که اردوغان ترکیه را به آن‌سو هدایت می‌کند، یک موضوع کاملاً روشن است: دامنه پالایش صورت گرفته متعاقب آن برای روحیه و آمادگی ارتش ترکیه گسترده و مخرب است. ترکیه در حال حاضر برای هر یک خلبانی که در زندان به سر نمی‌برد، دو جنگنده اف-16 دارد و شاید یکی از هر چهار افسر نیروی دریایی در زندان باشد.

دوم، اردوغان با اخراج تمامی افسرانی که دیدگاه افراطی او را نمی‌پذیرند، چندین دهه تجربه در مبارزه با تروریسم و حوزه‌های فنی را که به‌سختی به‌دست‌آمده، به باد داده است. دشمنان ترکیه کم نیستند و ترکیه همواره با هزاران تهدید روبرو بوده است. افسران امنیتی در شرایط معمول توطئه‌های تروریستی را پیش از اجرایی شدن خنثی می‌کردند، اما امروز تروریست‌ها به‌سادگی بمب را به استانبول و آنکارا می‌برند و شورشیان می‌توانند به شمال غرب ترکیه  یا جنوب شرق آن حمله کنند.

امروز تروریست‌ها قادرند بمب‌ها را به استانبول و آنکارا و همچنین سیواس یا وان منتقل کنند.

سوم، نبرد جناحی که در میان نیروهای مسلح ترکیه در حال وقوع است. درحالی‌که دوغو پرینچک، مائوئیست سابق که به سیاست روی آورده، در انتخابات موفقیت اندکی داشت و در عرصه غیرنظامی از نفوذ اندکی برخوردار بود، اما در ارتش ترکیه یک پایگاه قدرت قابل‌توجه برای خود شکل داده است. بسیاری از افسران عالی‌رتبه با دیدگاه او در خصوص ملی‌گرایی نظامی و پان‌ترکیسم که نگرشی توطئه آمیز به آمریکا و ناتو دارد، موافق هستند. اگر این کودتا را یک کار داخلی فرض کنیم، ممکن است پرینچک در آن دست داشته باشد. پرینچک با مقصر دانستن هواداران گولن از یک‌سو و آمریکا و ناتو از سوی دیگر از این فرصت برای واردکردن ضربه‌ای مهلک به همه آن‌هایی که به‌شدت مخالفشان است، استفاده کرد. درهرصورت مذهب‌گرایی اردوغان برای نگرش پرینچک آزاردهنده است. آن‌ها متحدانی طبیعی نیستند. اردوغان عدنان تانریوردی – ژنرالی را که به‌اجبار به دلیل ارتباطات اسلامی‌اش در سال 1997 بازنشسته شد – به کار گرفته تا مشاور نظامی او باشد و این امر می‌تواند نشانگر تلاش برای پاک‌سازی هواداران پرینچک باشد. این موضوع تعجب‌آور نیست، زیرا اردوغان قبل از هر چیز با شبکه گولن کارکرده و از آن، درزمانی که مناسب بود و پیش از حمله‌ور شدن به آن‌ها استفاده کرده است.

اگر او معتقد باشد که آن‌ها دیگر کارایی ندارند، چرا نباید چنین کاری را با هواداران پرینچک انجام دهد؟ همین حالا هم پرینچک به دلیل تمایل روسیه برای فضا دادن به اسلام‌گرایی اردوغان به‌جای احساسات ضدآمریکایی پرینچک ضعیف شده است. تانریوردی تلاش کرده اعضای SADAT (یک گروه شبه‌نظامی خصوصی که متشکل از اسلام‌گرایان است) را وارد ارتش ترکیه کند تا هم هواداران پرینچک و هم سکولاریست‌های سنتی را ریشه‌کن کند.

چهارم، موضوع شورش کردها است. شاید اردوغان حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) را تروریست بنامد، اما با رفتن به سراغ عبدالله اوجالان، رهبر محبوس پ.ک.ک درواقع به آن‌ها مشروعیت بخشید. ترک‌ها و کردها می‌توانند دراین‌باره که چه کسی آتش‌بس را زیر پا گذاشت، بحث کنند، اما این مسئله روشن است که ارتش ترکیه قادر نبوده شورشی را فروبنشاند که وعده می‌دهد ارتش و منابع ترکیه را برای سال‌ها تحلیل ببرد. اگر ترکیه واقعاً با تعداد قابل‌توجهی نیرو وارد سوریه شود، خود را درگیر مناقشه‌ای خواهد دید که نمی‌تواند به‌سادگی از آن خلاص شوند.

پنجم، درنهایت به نظر می‌رسد که اردوغان آماده است ارتش ترکیه را منزوی کند؛ اخیراً سلجوق بایراکتاراوغلو دستوری را به وابسته‌های نظامی در سراسر دنیا ارسال کرد که از آن‌ها می‌خواست اطلاعاتی را درباره افسران نظامی سابق ارسال کنند که استعفا داده و از ترس شکنجه یا تلافی سیاسی درخواست‌ها برای بازگشت را بی‌پاسخ گذاشته‌اند. قرار است به‌طور خاص، افسران نظامی ترکیه اطلاعاتی را درباره 1) شرایط کاری؛ 2) روال و روند پناهندگی؛ 3) روابط با دیگر مقامات ناتو، مقامات محلی و دیگر افراد؛ 4) استفاده از مسکن نظامی و 5) روابط با رسانه‌ها ارائه دهند. بااین‌حال هیچ‌یک از نمایندگان ارتش ترکیه یا وابسته‌های نظامی که در دفاتر ناتو کار می‌کنند، اجازه جاسوسی ندارند. با توجه به جاسوسی آشکاری که ترکیه آن را ترغیب می‌کند، برای هر یک از کشورهای عضو ناتو ازجمله آمریکا شراکت با وابسته‌ها و افسران  ترک کار دشواری خواهد بود. این دستور ارتش با توجه به پشت پرده رسوایی‌های جاسوسی ترکیه در اروپا با حضور شخصیت‌های مذهبی این کشور بر اهمیت این تهدید تأکید می‌کند.

پنتاگون و ناتو اغلب به دنبال هماهنگ کردن سیاست خود با چیزی هستند که درگذشته وجود داشته و نه وضعیتی که در حال حاضر وجود دارد. این کاری اشتباه است. اردوغان ارتش ترکیه را درهم‌شکسته است. اکنون زمان آن فرارسیده است که به‌جای تکیه‌بر قدرت کاغذی ارتش ترکیه این مسئله تشخیص داده شود که ارتش ترکیه‌ای که در کتاب‌های راهنما وجود دارد و قابلیت‌های فعلی آن در دو مقوله متفاوت جای می‌گیرند.