ایان دودگون در مطلبی که موسسه امور بین‌الملل استرالیا آن را منتشر ساخت، نوشت: ماه‌ها مذاکرات صلح در افغانستان همراه باخبرهای خوب و بد است. علیرغم تحکیم تقسیم قدرت بین گروه‌های سیاسی رقیب و تشکیل شورای عالی مصالحه ملی، همه‌گیری ویروس کرونا و رقابت بر سر رهبری طالبان، آغاز گفتگوهای صلح را به تعویق خواهد انداخت.

روند صلح برای دستیابی به آشتی ملی در افغانستان چالش عمده در این کشور برای همه ذینفعان اعم از داخلی و خارجی بوده و خواهد بود. در سه ماه اول 2020، هم خبر خوب و هم خبر بد وجود داشت. خبر خوب این بود که آمریکا و طالبان در 29 فوریه 2020 بعد از 18 ماه مذاکره به توافق صلح دست‌یافت‌اند. خبر بد این بود که طالبان دولت اشرف غنی را شناسایی نکرد. البته رقیب رئیس‌جمهور یعنی عبدالله عبدالله نیز دولت اشرف غنی را شناسایی نکرد. طالبان ادعا کرد که سازمان سیاسی قابل‌قبول برای مذاکره با دولت را در اختیار ندارد.

آغاز سه‌ماهه دوم حامل خبرهای خوب بود. در 17 می‌2020 غنی و عبدالله عبدالله با یکدیگر توافق کردند و عبدالله عبدالله غنی را به‌عنوان رئیس‌جمهور افغانستان پذیرفت و کابینه جدید متشکل از 50 درصد از وزرای حامی عبدالله عبدالله تشکیل شد. عبدالله عبدالله نقشی در دولت ندارد و مسئولیت جدید و چالشی به‌عنوان رئیس شورای عالی مصالحه ملی دارد. این نهاد مسئول مذاکرات با طالبان برای راه حصول حل سیاسی است.

شرح وظایف و عضویت در شورای عالی مصالحه ملی نهایی نشده است. عبدالله عبدالله در مصاحبه‌ای تأکید کرد که شورای عالی مصالحه ملی به دنبال اهداف ارزش‌محور بوده و عضویت در این شورا گسترده و شامل زنان، جوانان، گروه‌های اقلیت و قربانیان جنگ خواهد بود. وی همچنین گفت ضرب‌الاجلی برای مذاکرات وجود ندارد و هدف غایی صلح شرافتمندانه است که موردحمایت طرفین باشد.

عبدالله عبدالله همچنین گفت: «به‌جز تبادل زندانی که دولت 5 هزار زندانی طالبان را در ازای 1000 نفر از اعضای نیروهای امنیتی افغانستان آزاد خواهد کرد، پیش‌شرط دیگری برای مذاکرات وجود ندارد. گفتگو می‌کنیم، می‌شنویم، مذاکره می‌کنیم و نهایتاً آشتی می‌کنیم و آشتی باید دوطرفه باشد».

البته عبدالله عبدالله به برخی دستورالعمل‌ها اشاره کرد که ممکن است پیش‌شرطی برای مذاکرات قلمداد شود.

چند نکته باید گفته شود. اول اینکه خشونت باید کاهش یابد و عبدالله عبدالله آتش‌بس جامع را درخواست نکرد. وی به آتش‌بس سه‌روزه طالبان به مناسبت عید فطر اشاره کرد، اما متذکر شد که طالبان از آن زمان به بعد خشونت را افزایش داده است.

هفته دوم ژوئن 2020 شاهد بالاترین سطح از خشونت طالبان در 32 ولایت افغانستان در 19 سال گذشته بوده که به کشته شدن 290 نفر و زخمی شدن 550 نفر از نیروهای امنیتی افغانستان منجر شد. درحالی‌که طالبان همچنان نیروهای امنیتی افغانستان را هدف قرار داده، تعمداً نیروهای آمریکا/ناتو را هدف قرار نداده تا توافق خود با آمریکا را به خطر نیندازد. افزایش خشونت از سوی طالبان و هدف قرار دادن نیروهای امنیتی افغانستان باهدف کسب دستاورد سیاسی انجام می‌شود. این در حالی است که عبدالله عبدالله این قبیل خشونت را غیرقابل‌قبول دانست.

دوم اینکه طالبان باید روابطش را با تروریست‌های خارجی قطع می‌کرد و تمامی جنگجویان خارجی که اغلب آن‌ها اعضای سازمان‌های تروریستی هستند افغانستان را ترک می‌کردند. این امر بخشی از توافق طالبان – آمریکا بود که تاکنون اجرایی نشده است.

گزارش اخیر کمیته شورای امنیت سازمان ملل متحد اعلام داشت که مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا گفت مادامی‌که طالبان ارتباطش را با تروریست‌ها قطع نکند آمریکا از افغانستان خارج نخواهد شد و نیروهایش را به کمتر از تعداد 8600 نفر کاهش نخواهد داد؛ اما دست‌یابی به این پیش‌شرط‌ها در کوتاه‌مدت و میان‌مدت خیلی دشوار خواهد بود.

تعداد کل جنگجویان خارجی در افغانستان بالغ‌بر 10 هزار نفر است. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد طالبان بین 5500 تا 8500 جنگجو دارد و از سوی 6 تا 6500 جنگجو و مستشار پاکستانی حمایت می‌شود. دیگر سازمان‌های تروریستی شامل 2200 نفر از جنگجویان داعش، 600 نفر از جنگجویان القاعده که اغلبشان خارجی هستند و گروه‌های کوچک‌تری همچون اویغورها، تاجیک‌ها و ازبک‌ها هستند.

ارتباطاتی که طالبان و حامیان پاکستانی آن‌ها را به هم پیوند می‌دهد بسیار قوی است و شبیه ارتباطات بین طالبان حقانی و القاعده است.

سوم اینکه کشورهای خارجی، به‌ویژه پاکستان باید از پناه دادن به طالبان خودداری و به پشتیبانی از آن‌ها پایان دهند. این امر بعید است به شکل قابل‌توجهی اتفاق بیفتد. پاکستان از سال 2001 سرمایه‌گذاری سنگینی در مورد طالبان انجام داده است و می‌خواهد از طالبان برای نفوذ، به‌ویژه در دولت آشتی ملی استفاده کند و مانع از استفاده هند از افغانستان به‌عنوان جبهه نظامی دوم علیه اسلام‌آباد شود.

دراین‌ارتباط اشرف غنی، رئیس‌جمهور افغانستان صحبت از اهمیت هند برای توسعه آتی افغانستان کرد، اما هم‌زمان اشاره نمود که اجازه نخواهد داد از خاک کشورش به‌عنوان پایگاهی برای حمله به دیگر کشورها یا سازمان‌های تروریستی استفاده شود.