وب سایت بنیاد آمریکایی هریتیج در یادداشتی نوشت: افغانستان قبرستان امپراتوری‌ها نیست، بلکه در عصر رقابت قدرت‌های بزرگ، محل تلاقی آن‌هاست.خروج ناگهانی آمریکا از افغانستان، نه تنها راه را برای بازگشت طالبان به قدرت هموار کرد، بلکه زمینه‌ساز نفوذ بازیگران خارجی در این کشور شد. در حالی که بیشتر توجهات بر نقش‌ چین، ایران و روسیه متمرکز شده است؛ اما به راستی ترکیه در افغانستان چه نقشی ایفا خواهد کرد؟

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه اخیراً اعلام کرد برخلاف دیگر اعضای ناتو، آنکارا حضور دیپلماتیک خود در کابل را حفظ خواهد کرد.

آنکارا همچنین در حال بررسی درخواست طالبان برای اداره فرودگاه کابل است. مقامات ترکیه به رویترز گفته بودند آنکارا تنها به شرطی تامین امنیت فرودگاه کابل را قبول می‌کند که طالبان با حضور نیروهای امنیتی این کشور در افغانستان موافقت کند. اگرچه پذیرش این شرط برای رژیم طالبان سخت است، اما آن‌ها به احتمال زیاد آن را قبول خواهند کرد. اگر این اتفاق بیفتد، ضمن آنکه دو طرف به یکدیگر وابسته خواهند شد، ترکیه را وارد یک مشارکت پر مخاطره اما برجسته خواهد کرد.

اردوغان امیدوار است توافقنامه همکاری امنیتی با طالبان به توافق آنکارا و طرابلس شبیه باشد. این توافقنامه به اردوغان اجازه داد ارتش ترکیه را وارد غرب لیبی کرده و نفوذ آنکارا را در آنجا به شکل چشمگیری افزایش دهد.

آنکارا حضور در افغانستان را زمینه ساز نفوذ سیاسی و اقتصادی ترکیه در آسیای مرکزی قلمداد می‌کند.

اردوغان همچنین می‌خواهد مانع از سرازیر شدن موج مهاجران افغان به ترکیه شود. در حال حاضر ترکیه میزبان 3.7 میلیون پناهنده سوری است و بی‌ثباتی افغانستان می‌تواند موج بزرگ مهاجران جدیدی را به سمت این کشور روانه کند. جلوگیری از سونامی پناهندگان می‌تواند وجهه اردوغان را نزد دولت‌های اروپای غربی که از هجوم گسترده پناهندگان نگران هستند، بهبود بخشد.

مولود چاووش اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه اخیراً گفته بود؛ ترکیه مسئولیت‌های اخلاقی و بشردوستانه خود در قبال مهاجران را به اندازه کافی انجام داده و اقدام جدیدی در این خصوص انجام نخواهد داد.

اردوغان همچنین می‌خواهد در نقش یک میانجی میان ناتو و بازیگران کنونی بحران افغانستان ظاهر شود. در واقع آنکارا درصدد است همچون قطر که روابط ویژه‌ای با همه بازیگران درگیر در موضوع اخوان‌المسلمین دارد، نقش مشابهی را ایفا کند.

بازیگری آنکارا در افغانستان می‌تواند به نفع ایالات متحده هم باشد. ترکیه به عنوان متحد ناتو در خاک افغانستان می‌تواند در مورد برخی از منافع آمریکا مذاکره کند، بدون آنکه واشنگتن مجبور باشد مستقیماً با طالبان درگیر شود.

هنوز هم برای ترکیه و هم برای ایالات متحده خطرات واقعی وجود دارد. طالبان جدید شباهت زیادی به طالبان گذشته دارد و آنکارا ممکن است خود را در تنگنای یک شریک مخرب قرار دهد. علاوه بر این، به همان اندازه که ممکن است ترکیه مشکلات را برطرف کند، می‌تواند زمینه ساز مشکلات جدید در افغانستان شود. به‌ویژه آنکه اردوغان سیاست خارجی مبهمی دارد که همیشه با منافع غرب مطابقت ندارد. با وجود پایبندی ترکیه به ناتو، اردوغان روابط متعادل خود با روسیه و چین را نیز گسترش داده است. این در حالی است که چین احتمالاً می‌خواهد مشارکت ترکیه در افغانستان را به نفع خود شکل داده و تعمیق بخشد. هدف پکن مشارکت عمیق در بازسازی اقتصادی افغانستان است. این هدف باعث شده دولت چین نسبت به طالبان رویکرد نرمی را اتخاذ کند. ترکیه و چین ممکن است در نهایت نوعی مشارکت ویژه را آغاز کنند. در چنین شرایطی، آمریکا برای اینکه شرایطش در افغانستان بدتر از گذشته نشود، نمی‌تواند ناظر تحولات آینده باشد تا اتفاقات لیبی در افغانستان نیز تکرار شود.

بدون تردید طالبان شریکی نامناسب برای غرب، پناهگاه تروریست‌های فراملی و ناقض حقوق بشر خواهد بود. عادی سازی روابط با طالبان تنها باعث بی آبرویی غرب می‌شود. از طرفی، همکاری ایالات متحده و ترکیه می‌تواند به نتایج مثبتی منتج شود که اتفاقات بد را از افغانستان دور کند، روابط سازنده با آسیای مرکزی را افزایش دهد و اشتهای رقابت قدرت‌های بزرگ در افغانستان را کاهش دهد.