امیرعلی ابوالفتح/ کارشناس مسائل آمریکا

کارزار انتخاباتی آمریکا برای ریاست‌جمهوری ۲۰۲۰ هفته اول خرداد با برگزاری دو مناظره تلویزیونی میان ۲۰ نامزد حزب دموکرات به‌طور رسمی کلید خورد. طی این دو مناظره مشخص شد که در درون حزب دموکرات نیز اختلافات جدی در رابطه با مسائل اقتصادی، سیاست خارجی و اجتماعی وجود دارد. اما انتقاد از سیاست‌های دونالد ترامپ طی بیش از دو سال و نیم گذشته بیشترین زمان را از نامزد‌ها گرفت. در زمینه سیاست‌خارجی نیز، ایران و توافق هسته‌ای موضوعی بود که نامزدها بیشترین توجه را به آن نشان دادند.

اگر بخواهیم یک تقسیم‌بندی کلی درخصوص نگاه دموکرات‌ها و جمهوریخواهان نسبت به سیاست‌های دونالد ترامپ در رابطه با ایران و برجام انجام دهیم طبیعی است که کلیت حزب جمهوریخواه حامی تصمیم ترامپ مبنی بر خروج از برجام و اتخاذ فشار حداکثری بر ایران است. این تصمیمی است که کلیت حزب جمهوریخواه آن را پذیرفته و از آن حمایت می‌کند. ضمن اینکه جمهوریخواهان در زمان باراک اوباما نیز منتقد برجام بودند و به هر روشی متوسل شدند تا این توافق امضا نشود اما موفق نشدند.

دررابطه با حزب دمکرات نیز نگاه کلی این جریان بدین صورت است که ترامپ اشتباه کرده از برجام خارج شده و این اقدام می‌تواند رفتارهای پرخطرتری را موجب شود. از نگاه آنها باید آمریکا در برجام باقی می‌ماند و در حوزه‌های دیگر بر ایران فشار وارد می‌آورد تا بتوانند مذاکرات را در حوزه‌های دیگر انجام دهند.

لذا به طور کلی درون هر دو حزب دمکرات و جمهوریخواه تفاوت‌هایی دیده می‌شود؛ درون حزب جمهوریخواه دو طیف وجود دارند نخست گروهی که اطمینان دارد باید از طریق دیپلماتیک فشارها را بر ایران افزایش داد و تحریم‌ها را تقویت کرد. گروه دیگر که افراطی‌تر هستند و افرادی مانند سناتور لیندسی گراهام، تام کاتن و تد کروز را شامل می‌شود و معتقدند که در صورت نیاز ایالات متحده باید وارد فاز نظامی شود و حتی تا مرحله تغییر رژیم در ایران پیش برود.

به لحاظ تعداد این گروه در اقلیت هستند ولی نفوذ سیاسی بالایی دارند.

اما به طور کلی اکثریت حزب جمهوریخواه بر این عقیده‌اند که آمریکا نباید وارد تقابل نظامی با ایران شود و در این رابطه به ترامپ بارها هشدار داده‌اند.

درون حزب دموکرات نیز تفاوت‌هایی دیده می‌شود؛ اکثریت حزب دموکرات معتقد هستند که باید مسیر دیپلماتیک طی شود، آمریکا به برجام بازگردد و در حوزه‌های دیگر فشار را بر تهران افزایش دهد. تعداد اندکی از دموکرات‌ها نیز معتقد هستند که سیاست فشار حداکثری یا در صورت لزوم اقدام نظامی علیه ایران قابل توجیه خواهد بود. افرادی مانند آدام شف یا رابرت منندز در این گروه جای می‌گیرند.

درون نامزدهای انتخاباتی تعداد اندکی از نامزدهای حزب دمکرات نمی‌خواهند آمریکا به برجام بازگردد اما طیف وسیع‌تر و چهره‌های شناخته‌شده‌تری مانند جو بایدن، برنی سندرز، کاملا هریس و الیزابت وارن که فعلا در نظرسنجی‌ها بیشترین شانس را دارند طی انتخابات درون‌حزبی همگی اعلام کرده‌اند که اگر در انتخابات پیروز شوند به توافق برجام بازخواهند گشت.

البته این نکته را باید درنظر گرفت که پیروزی یک دمکرات در انتخابات 2020 تضمین‌کننده بازگشت آرام آمریکا به برجام نخواهد بود و احتمالا رئیس‌جمهور بعدی حتی اگر یک دموکرات باشد برای بازگشت به برجام شرایطی را مطرح خواهد کرد. درواقع به همان راحتی که دونالد ترامپ از برجام خارج شد، رئیس‌جمهور بعدی حتی اگر بخواهد نمی‌تواند به برجام بازگردد و ممکن است شرایطی را برای ایران مطرح کند؛ از جمله در حوزه‌های امنیت منطقه یا در مباحث مربوط به اسرائیل خواسته‌هایی را از ایران مطرح کند که مورد پذیرش قرار نگیرد و همین مسیری که ترامپ در پیش گرفته همچنان اگر یک دولت دموکرات هم روی کار بیاید ادامه پیدا کند.

در نهایت باید توجه داشت که هنوز رقابت‌های انتخاباتی در آمریکا خیلی داغ نشده است؛ در کمپین جمهوریخواهان که تکلیف مشخص است و هرآنچه که ترامپ به عنوان رئیس‌جمهور بیان کند به عنوان فضای تبلیغات انتخاباتی بازتاب پیدا خواهد کرد. در حزب دمکرات نیز موضوع ایران از این منظر قابل توجه است که آیا یک جنگ دیگر در خاورمیانه روی خواهد داد یا خیر و اقدامات ترامپ تاچه اندازه ممکن است پای آمریکا را به یک جنگ دیگر باز کند.

بنابراین در دو حزب توجهات بیشتر بر جنگ متمرکز است و به خصوص دموکرات‌ها نگران آن هستند که آمریکا وارد یک جنگ دیگر نشود. درواقع خود برجام خیلی اهمیتی برای نامزدهای ریاست جمهوری آمریکا ندارد و مباحث سیاست خارجی در این کشور جایی اهمیت پیدا می‌کند که آن موضوع با زندگی روزمره مردم در ارتباط باشد؛ یعنی این مسئله برایشان مطرح است که سیاست خارجی به معیشت مردم کمک می‌کند یا عامل بازدارند برای تامین رفاه مردم آمریکا خواهد بود. البته به طور کلی در ایالات متحده آمریکا سیاست خارجی در سطح توده‌ها مطرح نیست و یک موضوع مرتبط با نخبگان است. ولی اگر مسئله ایران به فاز نظامی کشیده شود حتما مورد توجه قرار خواهد گرفت و تاثیرات منفی بر آرای ترامپ برجای می‌گذارد. به همین دلیل نیز دائما رئیس‌جمهور آمریکا و مشاوران ارشد وی تاکید می‌کنند که به هیچ عنوان قصد جنگ با ایران را ندارند که این اظهارات بیشتر با هدف اطمینان بخشی به پایگاه رای دونالد ترامپ انجام می‌گیرد.