انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۸ سومین انتخابات ریاست‌جمهوری در افغانستان است که در سال ۱۳۹۸ برگزار خواهد شد. کمیسیون انتخابات افغانستان تاریخ انتخابات ریاست‌جمهوری را ۶ مهر ۱۳۹۸ اعلام کرد. بر اساس خبرهای اعلام شده قرار بود که انتخابات ریاست‌جمهوری همزمان با انتخابات مجلس نمایندگان در حوزه ولایت غزنی و انتخابات شوراهای ولایتی افغانستان برگزار شود اما بعدها کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان اعلام کرد که فقط قادر به برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری است. در این انتخابات ۱۸ تن خود را به عنوان نامزد ثبت نام کردند.

البته هنوز تکلیف اینکه صددرصد انتخابات ریاست‌جمهوری در افغانستان برگزار می‌شود یا خیر مشخص نیست. زیرا شورای نامزدها مدعی هستند شاید اشرف‌غنی از امکانات دولتی برای حفظ قدرت خود استفاده کند و به علاوه بحث تقلب نیز مطرح است. بنابراین در حال حاضر خیلی روشن نیست که آیا انتخابات در افغانستان برگزار می‌شود یا خیر. به ویژه آنکه آمریکایی‌ها نیز تمایلی به برگزاری انتخابات ندارند.

آمریکا ابتدا می‌خواهد مسئله صلح با طالبان را یک سره کند و سپس بحث انتخابات دنبال شود.

منتها بحثی که وجود دارد این است که عمران خان پیشنهاد داده که طالبان نیز در این انتخابات نامزد داشته باشند. حال اگر طالبان حاضر شوند در انتخابات نامزد داشته باشند وضعیت به یک صورت خواهد بود و اگر حاضر نشوند ممکن است وضعیت به صورت دیگری باشد و حتی بر سر راه برگزاری انتخابات مانع ایجاد کنند.

همچنین از بین ۱۸ نامزد انتخابات افغانستان ۱۱ نفرشان اعلام کرده‌اند که در شورایی گردهم آمده‌اند تا بر اساس آن شورا یک انتخابات آزاد و منصفانه آنگونه که آنها تصور می‌کنند برگزار شود تا دولت نتواند از امکانات دولتی در جهت منافع شخص رئیس‌جمهور در انتخابات استفاده کند.

به علاوه اینکه یک اختلاف جدی بین عبدالله عبدالله و اشرف غنی وجود دارد. عبدالله عبدالله درحال حاضر حداقل روی کاغذ ۵۰ درصد قدرت را در اختیار دارد و دولت وحدت ملی بر اساس یک توافق ۵۰، ۵۰ شکل گرفته بود. آقای عبدالله نیز اکنون مدعی است که اشرف غنی غیرقانونی عمل می‌کند و فضا را به گونه‌ای پیش می‌برد که دو مرتبه بتواند قدرت را حفظ کند.

لذا اکنون این نگرانی از سوی نامزدها وجود دارد و در سطح کلی‌تر به نظر می‌رسد که بخش تامین امنیت نیز مسئله بسیار مهمی است. اگر پاکستان بتواند طالبان را قانع کند که پای میز مذاکره با دولت مرکزی حاضر شود یک گام مهم است. چون طالبان هنوز دولت اشرف غنی و عبدالله عبدالله را به رسمیت نمی‌شناسند و معتقد هستند که این دولت ابتدا باید کنار برود و سپس بحث انتخابات مطرح شود.

پیشنهاد دیگری هم مطرح شده مبنی بر اینکه یک دولت موقت در افغانستان روی کار بیاید و انتخابات برگزار کند.

پیشنهاد آمریکا نیز این است که یک دولت موقت دوساله بوجود بیاید و کل مسائل افغانستان، پاکستان و منطقه را یک باره حل و فصل کنند.

در حال حاضر وضعیت در افغانستان به این صورت است که دولت حاکم دوره‌اش خرداد ماه تمام شده اما بر اساس حکم دادگاه تا روی کار آمدن رئیس‌جمهور جدید روی کار است و حضورش خیلی قانونی نیست؛ لذا اکنون شاهد یک وزن‌کشی بین «طالبان و دولت وحدت ملی» از یک سو و «دولت وحدت ملی و نامزدهای انتخابات» از سوی دیگر هستیم. در این فضا باید ببینیم که وضعیت به چه سمتی پیش می‌رود.

درخصوص وضعیت طالبان نیز مسائل بستگی به این دارد که مذاکرات بین طالبان و زلمای خلیل‌زاد به کجا ختم شود. خلیل‌زاد اعلام کرده تا قبل از مهرماه یعنی برگزاری انتخابات به یک جمع‌بندی خواهند رسید و با طالبان توافق خواهند کرد. ظاهرا هم توافقات اولیه صورت گرفته اما اینکه طالبان حاضر شوند با دولت مرکزی وارد مذاکره شوند یا خیر بحث دیگری است. به نظر می‌رسد چون طالبان این دولت را به رسمیت‌ نمی‌شناسند منتظر برگزاری انتخابات هستند تا اگر اشرف غنی مجددا رئیس جمهور نشد با دولت بعدی وارد مذاکره شوند.

زیرا اکنون بحث سهم‌خواهی در قدرت نیز مطرح است و طالبان حداکثر قدرت را می‌خواهند در حالی که دیگر گروه‌های قومی و مذهبی مانند تاجیک‌ها و هزاره‌ها آمادگی آن را ندارند که حداکثر قدرت را به طالبان بدهند.

در این بین اگر طالبان و دولت به یک تفاهم صلح برسند به نظر می‌رسد که مسئله تقسیم قدرت را نیز حل و فصل خواهند کرد. یعنی نظام را تبدیل به یک نظام فدرال می‌کنند تا هر کدام از مناطق قومی، دولت‌های محلی خود را داشته باشند. این سناریو نسبتا واقع‌بینانه‌تر است و دراین صورت طالبان نیز می‌توانند در مناطق پشتون‌نشین دولت محلی برپا کرده و در دولت مرکزی نیز سهم داشته باشند.

اما درنهایت چون هنوز تکلیف انتخابات و صلح دولت و طالبان روشن نیست خیلی نمی‌توان روی سناریوهای آینده پیش بینی وتحلیل ارائه داد.