شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
بعد از اینکه یک توافق کلی بین پاکستان و چین مبنی بر طرح یک جاده – یک کمربند حاصل شد که براساس آن، چین حدود ۶۵ میلیارد دلار در پاکستان سرمایهگذاری کرد، بحث احداث یک جاده از قره قروم به کراچی و از کراچی به بندر گوادر که به جاده مکران مشهور است و چینیها آن را ساختهاند نیز مطرح شد. درواقع چینیها در حال ساخت یک بزرگراه از کاشغر مرکز ایالت سینکیانگ تا کشمیر و کراچی و از کراچی به گوادر هستند.
از طرف دیگر قرار است یک خط لوله گاز، نفت و خط آهن، گوادر را به کاشغر متصل کند. یعنی این طرحهایی که چین در منطقه اجرا میکند، چون بسیار گسترده است و حوزههای زیادی را در برمیگیرد، پاکستان را بسیار به چین وابسته میکند.
در همان زمان که بحث یک جاده-یک کمربند مطرح شد، این بحث پیش آمد که افغانستان در چارچوب پروژه بزرگی که مدنظر چینیها است، چه جایگاهی پیدا خواهد کرد؟ در زمان ریاست جمهوری حامد کرزی بود که مذاکرات جدی بین افغانستان و چین آغاز شد و معدن مس «عینک» را که بزرگترین معدن مس در افغانستان است، در اختیار چین قرار دادند. به اضافه اینکه قراردادهایی برای توسعه نفت و گاز منطقه شبرغان در شمال افغانستان بین کابل و پکن امضا شد.
در حقیقت چین با توجه به اینکه احساس میکند بر سر مسئله یک جاده – یک کمربند نوعی رقابت با آمریکاییها دارد، همچنین هنوز آمریکا در افغانستان حضور نظامی دارد و ممکن است خرابکاریهایی در توسعه مناسبات انجام دهد، در این راستا خیلی محتاط پیش میروند. هرچند قراردادهایی بین افغانستان و چین امضا شده، ولی پکن در عملیاتی کردن این قراردادها کمی تعلل کرده و منتظر است ببیند وضعیت آمریکا در افغانستان به کجا میانجامد. درواقع چینیها میخواهند هر زمان که وضعیت حضور آمریکا در افغانستان مشخص شد به صورت جدی وارد شوند و در این کشور سرمایهگذاری کنند، یعنی به همان شکلی که در پاکستان سرمایهگذاری انجام دادهاند.
بنابراین بحثی که به لحاظ ژئوپلیتیک وجود دارد این است که چینیها در برنامه خودشان نزدیک به ۵۵ کشور آسیایی، آفریقایی خاورمیانه و اروپایی را در طرح یک جاده – یک کمربند گنجاندهاند تا با سرمایهگذاریشان، توسعه در این مناطق را تقویت کنند.
در مورد افغانستان نیز همانطور که اشاره شد چینیها بسیار جدی هستند و سیاستهای مشخصی دارند، اما تا زمانی که آمریکاییها در افغانستان حضور دارند به نظر میرسد که پکن همچنان محتاطانه حرکت خواهد کرد.
در نهایت در خصوص اینکه چرا چین میخواهد همکاریهایش را با افغانستان به ویژه برای پیشبرد سرمایهگذاریهای اقتصادی به ویژه در طرح یک جاده – یک کمربند و بندر گوادر گسترش دهد، چند نکته حائز اهمیت است؛ نخست اینکه افغانستان منابع زیرزمینی زیادی دارد و چین به این منابع نیاز دارد؛ لذا یک سرمایهگذاری بلندمدت در این منطقه انجام خواهد داد.
مسئله دیگر اینکه چین و افغانستان در منطقه واخان ۵۶ کیلومتر مرز مشترک دارند و نگرانی عمده پکن این است که نهضت اسلامی ترکستان شرقی که در جنگ سوریه و عراق نیز دخالت داشتند و در کنار داعش قرار گرفته بودند، در حال انتقال به افغانستان هستند. این نیروها که بعضا بخشی از سرکردههای داعش بودند، اکنون در حال ورود به مناطقی هستند که به دره فرغانه راه دارد که در این صورت، هم منافع امنیتی روسیه و هم منافع امنیتی چین در خطر قرار میگیرد؛ لذا یکی دیگر از دلایل نزدیکی پکن به کابل این مسئله است که به نوعی تضمینی از گروه طالبان بگیرد که اگر این گروه (طالبان) در افغانستان به قدرت رسید، اجازه ندهد نیروی نهضت ترکستان شرقی از خاک افغانستان به طرف ایالت سین کیانگ برود و امنیت ملی چین را به خطر بیندازد. بنابراین چین در نزدیکی به افغانستان هم محاسبات سیاسی را مدنظر دارد و هم محاسبات اقتصادی و امنیتی.
0 Comments