شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
هرچند اردوغان تحت فشارهای داخلی و خارجی و بحرانی که برای اقتصاد این کشور به وجود آمد مجبور به لغو این تصمیم شد، اما این موضوع نشان داد چگونه برنامههای بلندپروازانه رئیس جمهور ترکیه، این کشور را با بحران مواجه ساخته است.
تصمیم اردوغان که میرفت تا به بزرگترین بحران بین ترکیه و غرب طی 19 سال حاکمیت وی تبدیل شود، حتی مخالفت همقطاران سابق رئیس جمهور نظیر احمدداوداوغلو را نیز در پی داشت. داوداوغلو در واکنش به موضع اردوغان اظهار داشت «چنین اقدامی، اعتبار سیاسی و تاریخی ترکیه را نابود خواهد کرد.»
همچنین دیپلماتهای باسابقهای نظیر «اوغوز دمیر الپ» و «فاروق لوغاوغلو» نیز بر این نکته تأکید کردند در صورتی که 10 کشور مذکور به اقدامی مشابه دست زده و سفرای ترکیه را از کشورشان اخراج کنند، ترکیه در یک بحران دیپلماتیک فرو میرود و منزوی خواهد شد.
این دیپلماتها بر این نکته تأکید داشتند که ترکیه با این کشورها روابط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ویژهای داشته و اگر این تصمیم عملی شود وارد یکی از مقاطع دشوار دیپلماتیک در تاریخ معاصر ترکیه خواهیم شد. نکتهای که وجود دارد این که بیشترین حجم صارداتی ترکیه به مقصد این 10 کشور است و تنش دیپلماتیک در این سطح میتواند تاثیرات عمیقی بر اقتصاد ترکیه برجای گذارد.
از سوی دیگر سفرای ۱۰ کشور اروپایی که برای اخطار به وزارت خارجه ترکیه احضار شده بودند، درباره احتمال تحریمهای شورای اروپا به آنکارا هشدار دادند که اگر کاوالا تا پایان سال میلادی جاری آزاد نشود، این بار شورای اروپا راسا از ترکیه نزد دادگاه حقوق بشر اروپا شکایت خواهد کرد.
ادامه این شکایات میتواند منجر به از دست دادن حق رأی و حق وتوی ترکیه در شورای اروپا که خود از موسسان آن است و در صورت اصرار ترکیه بر مواضعش، حتی منجر به لغو عضویت آن در شورای اروپا شود.
کاوالا مالک یک مرکز انتشاراتی بزرگ در ترکیه است و از طریق سازمانش به نام «فرهنگ آناتولی» گفتگو با گروههای قومی از جمله کردها و ارمنیها را تقویت میکند. او همچنین بنیانگذار شاخه ترکی بنیاد «جامعه باز» است که توسط جورج سوروس آمریکایی تاسیس شده است.
برخی بر این باورند که اقدام اخیر اردوغان در تهدید به اخراج 10 سفیر غربی اولا نوعی واکنش به موضوعات حل نشدهای است که ترکیه با آمریکا و اروپا دارد و ثانیا این اقدام با هدف منحرف ساختن افکار عمومی از مشکلات اقتصادی و تقویت بدنه اجتماعی حزب عدالت و توسعه انجام میگیرد.
در این بین دو نکته قابل اشاره است؛ نخست این که ترکیه به جهت حمایت از جریان اخوانالمسلمین همچنان در روابط با کشورهای عربی حوزه خلیج فارس (مشخصا عربستان و امارات) و در حوزه آفریقا با مصر با مشکل مواجه است و موانع تجاری ایجاد شده ناشی از این موضوع به ویژه کاهش سطح مبادلات ترکها با بازار کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، اقتصاد ترکیه را تحت تاثیر قرار داده است. از سمت دیگر ترکیه به جهت پیگیری سیاستهای منطقهای تهاجمی و بلندپروازانه در سوریه و لیبی دچار هزینههای هنگفت اقتصادی شده است که این موضوع سبب گشته تا نیروهای سیاسی داخل ترکیه و احزاب مخالف به این موضوع واکنش نشان دهند. در این زمینه کلیچداراوغلو رهبر حزب چپگرای جمهوریخواه خلق در انتقاد به سیاست اردوغان مبنی بر حمایت از تروریسم اظهار داشت «اردوغان، ترکیه را به جولانگاه داعش و گروههای تروریستی تبدیل کرده و سبب شده تا سربازان ترک به دست روسها در سوریه کشته شوند.» نشانههای بحران اقتصادی ناشی از لشگرکشی به سوریه، عراق، لیبی و آذربایجان مدتی است که بر اقتصاد ترکیه آشکار شده و حوادث اخیر که منجر به کاهش دفعی ارزش لیره شد تنها گوشهای از یک بحران عمیق اقتصادی در ترکیه است.
نکته دیگر این که اساس اقتصاد ترکیه مبتنی بر سرمایهگذاری خارجی و گردشگری بنیان نهاده شده و سیاست خارجی سالهای اخیر ترکیه دقیقا این دو پایه اصلی را هدف گرفته است. چنین ساختاری در اقتصاد سبب شده تا تنشهایی مانند آنچه اخیرا میان ترکیه و غرب روی داد به سرعت بر اقتصاد ترکیه اثر گذارده و این کشور را در یک بحران اقتصادی- اجتماعی فروبرد. با عنایت به سابقه اختلافات ترکیه و غرب بر سر مسایلی همچون مهاجران، همکاریهای نظامی با روسیه و حقوق بشر و نیز تنشهای جدید در روابط با غرب ناشی از رویداد اخیر، میتوان انتظار داشت تا دور تازهای از تنشهای سیاسی میان ترکیه و اروپا شدت یافته و مسایلی مانند منطقه ماراش قبرس -که برخلاف تصمیم شورای امنیت سازمان ملل بازگشایی شده و حضور توسعهطلبانه ترکیه در مدیترانه در دستور کار اروپا قرار گیرد و فرصتهای جدیدی برای کنشگری یونان و قبرس ایجاد کند.
0 Comments