مهران مالداری – دبیر اندیشکده مطالعات رژیم صهیونسیتی دانشگاه امام صادق (ع)

در حال حاضر و پس از یک سال نبرد متعاقب وقایع 7 اکتبر، اقتصاد اسرائیل به‌دلیل برون‌گرایی و مبتنی بر صنایع فناورانه بودن توانسته از رکود‌ و تورم ناشی از جنگ گذر کند.

آمار بانک مرکزی رژیم صهیونیستی تورم نقطه‌به‌نقطه ماهانه رژیم صهیونیستی از ژانویه 2023 تا اکتبر 2024 ( [1]

البته که کمک‌های مالی و غیرمالی کشور‌های غربی خصوصاً آمریکا در این بازه تأثیر مهمی بر زنده نگاه‌داشتن اقتصاد رژیم صهیونیستی داشته است. [2]

در ادامه گزارش سعی شده برخی از محور‌های مؤثر بر تاب‌آوری اقتصادی رژیم صهیونیستی در دوران جنگ بررسی شود.

صنایع فناورانه

سرمایه‌گذاری خارجی به‌مثابه ابزاری دوطرفه در راستای اهداف و منافع کشورهای توسعه‌‌‌یافته و درحال‌توسعه مورداستفاده قرار می‌گیرد. از یک‌سو کشورهای توسعه‌‌‌یافته به دلیل وفور سرمایه و باهدف به کار انداختن آن به سرمایه‌گذاری مبادرت می‌کنند و در مقابل کشور‌های درحال‌توسعه نیز برای توسعه و شکوفایی اقتصادی خود تا حد زیادی به جذب سرمایه وابسته هستند.

رژیم صهیونیستی در دو دهه اخیر ترجیح داد که به‌جای اخذ وام از نهادهای مالی و پولی بین‌المللی برای جذب سرمایه‌‌‌های خارجی از روش عقد قرارداد با سرمایه‌گذار خارجی استفاده کند. رژیم اسرائیل همواره میزان جذب سرمایه‌گذاری خارجی را به‌عنوان یکی از شاخص‌‌‌های اصلی سنگ محک اقتصاد خود برشمرده است. این ورود سرمایه در سالیان گذشته با سیاست‌گذاری‌های اقتصادی رژیم اسرائیل سبب شد امروزه بازار سرمایه فلسطین اشغالی در حوزه‌های نظامی، ارتباطات و فناوری اطلاعات مولد ارزش‌افزوده چشمگیری در اقتصاد داشته باشد.

جدول فوق آمار رسمی مؤسسه سیبات (SIBAT)  در خصوص رشد درآمد خارجی رژیم صهیونیستی در حوزه فناوری‌های نظامی از سال 2000 میلادی تا 2023 میلادی است

*آمار مذکور به میلیارد دلار است.

گستردگی شرکای تجاری

اقتصاد رژیم اسرائیل به دلیل برخورداری از مزیت مطلق در حوزه صنایع فوق پیشرفته یا فوق مدرن نسبت به سایر حوزه‌های تجاری، همواره یکی از حوزه‌های اصلی این رژیم برای صادرات محسوب می‌شود. یکی از خواص صنایع فوق پیشرفته یا فوق مدرن محدودنشدن در مرز‌های جغرافیایی و تحریمی است که سبب شد رژیم  اسرائیل برخلاف روابط سیاسی عمیق با ایالات متحده، کشورهایی از قبیل چین را به‌عنوان شریک راهبردی تجاری خود برگزیند.

یکی دیگر از ویژگی‌های صنایع فوق پیشرفته یا فوق مدرن در سبد تجاری کشورها، ضریب نفوذ بالا در میان کشور‌های درحال‌توسعه و یا حتی توسعه‌یافته است که به دلیل وجود مزیت نسبی نسبت به کشور واردکننده، تولیدات صنایع فوق پیشرفته به‌سختی قابل جایگزینی خواهد بود.

کمک‌های مالی شرکای راهبردی

از ابتدای اعلام موجودیت رژیم نامشروع اسرائیل این رژیم به دلیل فقدان عمق راهبردی و عناصر تحکیم‌بخش حاکمیتی همواره به منطق و رویکرد امنیتی متوسل شده و همه ابعاد جامعه را در قامت ارتش خلاصه کرد. عرصه اقتصاد نیز یکی از این ابعاد است که رژیم اسرائیل با کمک‌های شرکای راهبردی خود همواره سعی در احیای اقتصاد کوچک و سلولی خود داشته است.

از دهه 1970 میلادی پس از قرابت معنادار سیاسی رژیم اسرائیل و ایالات متحده آمریکا، این کشور به رژیم اسرائیل با نگاهی به مثابه دژ مستحکم غرب در منطقه جنوب غرب آسیا- موسوم به خاورمیانه- مینگریست که برای استمرار نقش آفرینی آن در عرصه ژئوپلیتیک منطقه نیازمند مساعدت‌های تسلیحاتی و مالی به آن بوده است. امروزه نیز روابط راهبردی ایالات متحده و رژیم اسرائیل نیز از این قاعده مستثنی نیست چرا که آمریکا در یک سال نبرد طوفان الاقصی از 7 اکتبر 2023 تا 7 اکتبر 2024 مجموعه‌ای از بسته‌های حمایتی نظامی به ارزش 17.9 میلیارد دلار به رژیم اسرائیل اعطا کرده است.[3]

کمک‌های نظامی ایالات متحده آمریکا به رژیم صهیونیستی از سال 1959 تا 2024

نتیجه‌گیری

رژیم صهیونیستی از بدو شکل‌گیری، همواره به مسئله جنگ به‌مثابه راه‌حلی برای خروج از معضلات خود نگریسته و نهاد‌های رسمی حاکمیتی خود من‌جمله نهاد اقتصاد را در قامت عنصری برای پشتیبانی از لجستیک جنگ تعریف کرده است. به بیانی دیگر ضعف رژیم اسرائیل در عمق راهبردی و عناصر استحکام‌بخش حاکمیتی سبب شد، ماشین جنگ صهیونیستی همواره اقتصادی کوچک، سلولی و متکی بر شرکای راهبردی خود داشته باشد. به‌طوری که اگر تنفس مصنوعی مالی از سوی غرب بر پیکره اقتصادی رژیم صهیونیستی دمیده نشود، رژیم اسرائیل قادر به تاب‌آوری بر اساس الگوی اقتصاد مقاومتی کشورهای درگیر جنگ نخواهد بود.

[1] . https://tradingeconomics.com/israel/inflation-expectations#:~:text=Inflation%20Expectations%20in%20Israel%20increased,percent%20in%20December%20of%202008.

[2] . https://www.cfr.org/article/us-aid-israel-four-charts

[3] . Bilmes, Linda J.; Hartung, William D.; Semler, Stephen (7 October 2024). “United States Spending on Israel’s Military Operations and Related U.S. Operations in the Region, October 7, 2023 – September 30, 2024”