فضل‌الله نورالدین کیا در کتاب «خاطرات خدمت در فلسطین» (نشر آبی – زمستان 1377) در صفحات 156 تا 159 این سخنرانی را بازنشر کرده که در ادامه و به شرح زیر، به‌عنوان یک سند تاریخی، آن را مرور می‌کنیم:

در مجمع عمومی مورخ سپتامبر ۱۹۴۷ که گزارش‌های کمیسیون فلسطين طرح گردید، اعراب نطق‌های شدیدی علیه تقسيم فلسطین نمودند و از نمایندگان ایران نیز جدا خواستار شدند که نطقی علیه تقسيم فلسطین ایراد کنند، بالاخره با اصرار آن‌ها منصورالسلطنه عدل که در آن روزها به ریاست هیئتی از ایران برای تشکیل مجمع عمومی سازمان ملل متحد آمده بود، نطق متین و مختصری به شرح زیر ایراد کرد:

آقای رئیس – آقایان نمایندگان، هیئت نمایندگی ایران به مذاکراتی که در این کمیسیون راجع به مسئله فلسطین شده، توجه کامل کرده است. تمام جهات این قضیه بغرنج و مخصوصاً اهمیت زیادی که ازلحاظ حفظ صلح در خاور نزدیک و خاورمیانه دارد، توسط نمایندگان محترمی که تابه‌حال ایراد نطق کرده‌اند، کاملاً تشریح شده است.

نماینده ایران در کمیسیون مخصوص کار فلسطین نتوانست با رأی اکثریت آن کمیسیون موافقت کند، رأیی که به عقیده او شاید مطابقت کامل با اصولی که بایستی رهبر و راهنمای ملل متحد باشد نداشت، بحث اصول عدالت و انصاف که به‌موجب آن تمام ملل بتوانند سرنوشت خودشان را آزادانه و بدون دخالت غیر معین کنند و همچنین نماینده ایران نتوانست برای موافق ساختن سایر اعضای کمیسیون با رأی شخصی خود زمینه مناسبی به دست آورد، بنابراین با فقدان راه‌حلی که به قول نماینده محترم دولت سوئد هم منطقی و هم عملی باشد، ایران مجبور شد راه‌حل متوسط و یا به‌عبارت‌دیگر وجه صلحی پیشنهاد کند و بدین نظر با تشکیل یک دولت فدرال موافقت نمود، ولی درعین‌حال مال‌اندیشی نمود و حق دولت متبوع خود را محفوظ داشت تا بتواند هر موقعیتی را که برای حفظ صلح در خاورمیانه لازم و مفید بداند، اتخاذ کند.

ما مشاهده می‌کنیم که نه راه‌حل مقبول اکثریت کمیسیون مخصوص و نه راه‌حل پیشنهادی اقلیت آن کمیسیون در میان اعضای این کمیسیون با حسن استقبال مواجه نشده و بنابراین من از حفظ حقی که برای دولت ایران شناخته‌شده بود، استفاده کرده، از آقای رئیس اجازه نطق طلبیدم.

آقایان در این موقع که در میان شما رشته کلام را به دست می‌گیرم، قصد آن ندارم که تمام دلایل تاریخی، نژادی، سیاسی و اقتصادی را که علیه رأی اکثریت کمیسیون مخصوص موجود است با وجه روشن‌تری شرح دهم، این دلایل را اکثر نمایندگان محترم دولت‌های عرب قبل از من و با کمال بلاغت ذکر نموده‌اند و نیز قصد آن را ندارم که در ارزش حقوقی اعلاميه بالفور صحبت کنم، چه این وظیفه را نیز نماینده محترم پاکستان با تسلط استادانه‌ای انجام داده است. تنها مقصود من این است که موقعیت و رویه هیئت نمایندگی ایران را ابراز دارم.

رویه هیئت نمایندگی ایران نه ناشی از نقش محبت نسبت به عالم يهود است و نه نتیجه دوستی زیاد به ملل عرب، بلکه منحصراً ناشی از ایمان به اصولی است که در منشور سانفرانسیسکو قبول و اعلام شده است.

بله ما ازیک‌طرف به عالم یهود به نظر احترام می‌نگریم، تاریخ مراتب مهربانی و مهمان‌دوستی و مساعدت مذهبی را که فرزندان کوروش و داریوش نسبت به اولاد اسرائیل روا داشته‌اند، ثبت کرده و نویسنده بزرگ فرانسه یعنی راسين Racin آن را در نمایشنامه مشهور خود موسوم به استر نمایان کرده است، همین رویه ملی خود را تعقیب می‌کنیم. زندگی راحتی را که ده‌ها هزار یهودی در نقاط مختلف ایران می‌گذرانند، دلیل غیرقابل‌تردید این مدعا است.

از طرف دیگر ما اعلام می‌داریم که علایق زیادی ما را به ملل عرب مربوط می‌سازد. ولی این علایق هرقدر هم برادرانه باشد، ما را از پذیرفتن در راهی که به دفاع از اصول منشور ملل متحد هدایت می‌کنند، منحرف نخواهد ساخت.

این منشور ما را مکلف می‌نماید که حق هر ملت را برای این‌که آزادانه زندگی کند و با کمال آزادی سرنوشت خود را معین سازد، محترم شماریم. راست است که چند روز پیش نماینده محترم گواتمالا مدعی شدند که این اصل همه‌وقت رعایت نگشته و حتی بعضی از موارد نقض آن را بیان نموده و با این استدلال، ارزش حقوقی آن را موردتردید قرار دادند، من اجازه می‌خواهم این نکته را به عرض برسانم که هرگاه ما تخلف مستمر از یک اصل و یا از یک قانون را به این دلیل که آن اصل یا آن قانون در بعضی از موارد نقض شده است، اجازه دهیم، در حقیقت یک هرج‌ومرج کامل را نه‌فقط در زندگانی بین‌المللی، بلکه در تمام شئون زندگی یومیه خود قبول کرده‌ایم.

به‌طوری‌که اظهار کردم، منشور ملل متحد ما را مکلف می‌نماید که حق هر ملت را برای این‌که آزادانه زندگی کند و سرنوشت خود را آزادانه معین سازد، محترم شماریم. پس برای چه باید از اجرای این تکلیف شانه خالی کرده و به فلسطین، حکومتی را تحميل نمود که مورد رضایت هیچ طرفی نباشد؟

با قبول راه‌حلی که اکثریت کمیسیون مخصوص پیشنهاد کرده است، شما، دو دولت جدید به وجود خواهید آورد که حتماً هیچ‌یک قابل زندگی نبوده و شاید هم هردو مولود مرده خواهند بود. با اقدام به این امر شما اجاق ملی برای یهودی‌ها درست نخواهید کرد، بلکه اجاقی به وجود خواهید آورد که زیر خاکستر آن همیشه آتشی که نه‌تنها خاورمیانه، بلکه صلح عالم را نیز تهدید می‌کند، روشن خواهد بود.

پس باید طالب حقیقت بود و مردمان با عمل باشیم و خیالاتی نپرورانیم که شاید از جهت کمال مطلوب قابل‌تمجید باشد، ولی قطعاً از حیث راه‌حل مسئله فلسطین پر از مخاطره است.

اعم از این‌که آن‌ها مسلمان باشند و یا مسیحی و یا یهودی، همین‌که این کشور آزادی خود را به دست آورد، اهالی آنجا پیرو هر دینی که باشند، برای اختلافی که امروز بین آن‌ها تفرقه انداخته، راه‌حل عادلانه و منصفانه‌ای پیدا خواهند نمود و آن‌وقت این راه‌حل را که خود شخصاً ذینفع می‌باشند، آزادانه انتخاب و قبول می‌کنند، حسن استقبال خواهند کرد، خواه عبارت باشد از تشکیل دو دولت جداگانه و خواه عبارت باشد از تشکیل یک دولت فدرال.

با در نظر گرفتن این اصول، هیئت نمایندگی ایران، نسبت به هر پیشنهادی که با مقررات منشور ملل متحد قابل التيام نباشد، رأی مخالف خواهد داد.