دکتر سیامک باقری در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، با اشاره به سفر بایدن به ویتنام، امضای پیمان مشارکت جامع میان آمریکا و ویتنام در سال 2013 و در زمان ریاست جمهوری باراک اوباما را نقطه عطفی در روابط دو کشور دانست و خاطرنشان کرد: در راستای تحقق این مشارکت جامع، دبیر کل حزب کمونیست ویتنام، سال 2015، سفری به واشنگتن داشت و بعد از آن، ممنوعیت فروش تسلیحات به ویتنام لغو شد و روابط دو کشور توسعه یافت.

وی سفر رئیس جمهور آمریکا به ویتنام را حاوی پیامهای مهمی‌عنوان کرد و با اشاره به اهمیت استراتژیک منطقه شرق آسیا برای آمریکا به دلیل تهدید ناشی از رشد چین، افزود: آمریکا برای مقابله و مهار چین، بخش قابل توجهی از ظرفیت های خود را به این منطقه منتقل کرده و سناریوها و برنامه های مختلفی در این رابطه درپیش گرفته است.

این تحلیلگر مسائل بین الملل امنیتی کردن محیط پیرامونی چین، تقویت ناوگانها در اطراف آن، ورود به اختلافات مرزی و ایجاد تنش در کشورهای متحد چین بر علیه پکن را از جمله راهبردهای آمریکا برشمرد و گفت: در این راستا، ما شاهد برقراری و گسترش ارتباطات چند جانبه از سوی آمریکا برعلیه چین هستیم که پیامهای تهدیدآمیزی برای این کشور دارد. علاوه بر آنها، واشنگتن تلاش می‌کند با تشکیل ائتلافهایی، از نفوذ سیاسی و اقتصادی چین بکاهد. برای نمونه، در شرایطی که ویتنام عضو پیمان آ.سه.آن است، آمریکا سعی می‌کند با تقویت روابط دو جانبه با ویتنام و دیگر اعضای این پیمان، نفوذ و قدرت چین را در آن کاهش دهد.

باقری، با اشاره به عضویت ویتنام در کارگروه اقتصادی هند و اقیانوسیه به رهبری آمریکا، ادامه داد: روابط دو جانبه آمریکا با ویتنام، اهداف مختلفی دارد؛ چرا که این کشور دومین دارنده ذخایر تخمینی فلزات کمیابی است که برای تولید نیمه هادیها استفاده می‌شود. در شرایط فعلی، یکی از رقابتهای جدی آمریکا با چین در دستیابی به این منابع است و پیش از این، چینیها برای بهره برداری از بخشی از معادن، با ویتنام، مذاکراتی پیش برده اند. اگر آمریکا این بخش از ذخایر ویتنام را به انحصار خود درآورد، می‌تواند موانع جدی را پیش روی چین قراردهد.

وی ضمن اشاره به سوابق و رابطه تاریخی ویتنام با چین و روسیه، خصوصا در حوزه تامین تسلیحات، با بیان اینکه بایدن تلاش دارد با دردستورکار قراردادن اقدامات کمک کننده، ویتنام را از اتکای بیش از حد به تسلیحات روسی فاصله دهد، اظهارداشت: به رغم اینکه ویتنام، روابط با ثباتی با چین داشته و تاکنون شاهد تنش قابل توجهی میان آنها، جز به صورت محدود و در رابطه با ادعاهای سرزمینی، نبوده ایم، اما اختلافاتی میان این دو کشور وجود دارد. از جمله اینکه در دریای چین جنوبی، دو طرف مناقشات مرزی دارند. ویتنام با چین بیش از 70 مایل مرز مشترک دارند و هانوی سالها در این خصوص در برابر پکن، خویشتن داری کرده است.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه اکنون به نظر می‌رسد تحولات داخلی در درون ویتنام نیز در راستای کاهش فشارهای چین علیه این کشور باشد، اضافه کرد: این رویکرد جدید، ویتنام را به سمت بهره گیری از موقعیت آمریکا در منطقه برده است تا بتواند موازنه سازی جدیدی در منطقه شکل دهد. ویتنام در شرایط فعلی در راستای ایجاد موازنه مثبت بر پذیرش مساله چین واحد و عدم مداخله در مسائل داخلی این کشور نیز تاکید دارد.

باقری با تاکید براینکه ویتنام به دنبال ایجاد تنش در روابط با چین نیست، در عین حال گفت: آمریکا در چارچوب منافع خود، خصوصا در رقابت با چین و مهار این کشور، رویکرد مثبتی به ویتنام نشان داده است. اگر ویتنام، چنین موقعیتی در همسایگی چین نداشت، با توجه به شاخصه های سیاسی – اجتماعی این کشور، آمریکا هیچ گاه اولویتی در تقویت روابط با این کشور نداشت و ویتنام کمونیستی را نمی‌پذیرفت.

وی با بیان اینکه آمریکا درحال رصد و بررسی نیازهای ویتنام است و ویتنام نیز تلاش می‌کند نقاط ضعف خود را از طریق آمریکا بپوشاند، تصریح کرد: ویتنام، نوعی شراکت نیز با فیلیپین ایجاد کرده است تا بتواند در همکاری با این کشور، توان و موقعیت خود را در حوزه های اختلافی با چین، ارتقاء دهد.

این تحلیلگر مسائل بین الملل، به گامهایی که آمریکا در شرق آسیا برای مهار چین برداشته است اشاره کرد و یادآورشد: به نظر می‌رسد چین در شرایط فعلی، در این حوزه، رویکرد تدافعی دارد و نه پیشگیرانه و پیش‌دستانه. آمریکا در دو دهه گذشته، برنامه های متعددی برای مهار چین اجرا کرده است؛ پنتاگون برنامه ابتکار امنیتی دریایی را در شرق آسیا ایجاد کرد و بخش سیاست خارجی این کشور نیز ابتکارات سیاسی را دنبال می‌کند. آمریکا در حوزه ارتباطات اقتصادی نیز فعالانه عمل می‌کند و با شکل دهی به ائتلافهای سیاسی، نفوذ خود را در این منطقه افزایش داده است.

باقری با بیان اینکه آمریکا برای مهار چین هزینه های زیادی کرده است، گفت: چین هنوز بعد نرم افزاری یا قدرت نرم خود را آنچنان که باید برای حل برخی مشکلات مرزی، ارضی و سیاسی خود به کار نگرفته است. البته باید به این نکته توجه کرد به رغم حالت تدافعی، چین به دنبال ایجاد تنش نیست؛ چرا که می‌داند بروز هرگونه تنشی رشد اقتصادی اش را متاثر خواهد کرد. اما در سوی دیگر؛ آمریکا مرتبا اقداماتی انجام می‌دهد که چین را وادار به واکنشی تنش آمیز در منطقه کند. چین این مساله را به این نحو مدیریت می‌کند تا با دوری از درگیری، مانع بروز تنشی باشد که منافع آمریکاییها در آن تامین می‌شود.