تنگه هرمز و تولد ژئوپلیتیک جدید در حوزه انرژی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر رئیس جمهوری اسلامی ایران به سه کشور آمریکای لاتین، یکی از رخدادهای «بسیار مهم» سیاست خارجی ارزیابی میشود.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بحران سودان که اکنون وارد دومین ماه خود شده است، پیامدهای جدی برای کشورهای همسایه دارد. این امر به ویژه در خصوص مصر که با چالش اقتصادی مواجه است، مصداق دارد. این کشور با وقوع بحران انسانی در مرزهای خود به دلیل فرار دهها هزار پناهجوی سودانی فراری از درگیری روبروست.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا مانور نظامی رژیم صهیونیستی با عنوان «مشت قاطع» انجام شد که از خصوصیات ظاهرا ترکیبی و جامع، همچون اجرای در زمین، هوا و دریا برخوردار بود. این بزرگترین مانور نظامی رژیم صهیونیستی در 75 سال اخیر بود که «جنگ چند جبههای» با ایران و بخشی از جبهه مقاومت اسلامی در سوریه، لبنان، غزه و کرانه باختری را شبیهسازی کرده و تمام مواضع، تمرینات و تاکتیکها هم در راستای این هدف دنبال شد.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: در سالهای اخیر بحث تغییر در نظم جهانی، شرایط و دلایل این امر و الزامات آن برای کشورهای مختلف به یکی از مباحث جدی در عرصه مطالعات سیاست خارجی و روابط بین الملل تبدیل شده است. این تغییرات شامل حوزه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در سطح جهانی است که باعث تغییر در نحوه تعامل کشورها با یکدیگر و همچنین تغییر در نحوه حل و فصل منازعات بین المللی می شود. اما نشانه های این تغییر در نظم سیاسی بین المللی چه هستند ؟ و چگونه می توان در کسب جایگاه مناسب در این نظم نوین موفق بود؟
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تصمیم رجب طیب اردوغان برای ایراد سخنرانی پیروزی خود در مجموعه کاخ ریاست جمهوری آنکارا، در حالی که در انتخابات پیشین، دفتر مرکزی حزب عدالت و توسعه را برای این کار انتخاب کرده بود، نه یک اتفاق ساده، بلکه نمایش قدرت بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه روسیه با خروج از معاهده تسلیحات متعارف با اروپا و دیگر پیمانهای نظامی، در حال ایجاد نوعی ابهام در حیطه قدرت نظامی خود است، گفت: ایجاد ابهام در توان نظامی، در جنگ سرد نیز رخ داد و ما اکنون شاهد جنگ سرد جدیدی میان روسیه و غرب هستیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از تأثیرات مهم جنگ روسیه علیه اوکراین، افزایش تقاضا برای تجهیزات نظامی و مهمات در اروپا بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایتالیا با اشاره به تصمیم ایتالیا برای خروج از طرح چین معروف به «کمربند-جاده»، علیرغم رشد 51 درصدی صادرات در دوره پیوستن به این طرح، اظهار داشت: علاوه بر مسائل داخلی، آمریکا با اعمال فشارهای سیاسی ضمن ارائه مشوقهای اقتصادی، در این تصمیم اثرگذار بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر رئیس جمهوری اسلامی ایران به سه کشور آمریکای لاتین، یکی از رخدادهای «بسیار مهم» سیاست خارجی ارزیابی میشود.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بحران سودان که اکنون وارد دومین ماه خود شده است، پیامدهای جدی برای کشورهای همسایه دارد. این امر به ویژه در خصوص مصر که با چالش اقتصادی مواجه است، مصداق دارد. این کشور با وقوع بحران انسانی در مرزهای خود به دلیل فرار دهها هزار پناهجوی سودانی فراری از درگیری روبروست.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا مانور نظامی رژیم صهیونیستی با عنوان «مشت قاطع» انجام شد که از خصوصیات ظاهرا ترکیبی و جامع، همچون اجرای در زمین، هوا و دریا برخوردار بود. این بزرگترین مانور نظامی رژیم صهیونیستی در 75 سال اخیر بود که «جنگ چند جبههای» با ایران و بخشی از جبهه مقاومت اسلامی در سوریه، لبنان، غزه و کرانه باختری را شبیهسازی کرده و تمام مواضع، تمرینات و تاکتیکها هم در راستای این هدف دنبال شد.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: در سالهای اخیر بحث تغییر در نظم جهانی، شرایط و دلایل این امر و الزامات آن برای کشورهای مختلف به یکی از مباحث جدی در عرصه مطالعات سیاست خارجی و روابط بین الملل تبدیل شده است. این تغییرات شامل حوزه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در سطح جهانی است که باعث تغییر در نحوه تعامل کشورها با یکدیگر و همچنین تغییر در نحوه حل و فصل منازعات بین المللی می شود. اما نشانه های این تغییر در نظم سیاسی بین المللی چه هستند ؟ و چگونه می توان در کسب جایگاه مناسب در این نظم نوین موفق بود؟
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تصمیم رجب طیب اردوغان برای ایراد سخنرانی پیروزی خود در مجموعه کاخ ریاست جمهوری آنکارا، در حالی که در انتخابات پیشین، دفتر مرکزی حزب عدالت و توسعه را برای این کار انتخاب کرده بود، نه یک اتفاق ساده، بلکه نمایش قدرت بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه روسیه با خروج از معاهده تسلیحات متعارف با اروپا و دیگر پیمانهای نظامی، در حال ایجاد نوعی ابهام در حیطه قدرت نظامی خود است، گفت: ایجاد ابهام در توان نظامی، در جنگ سرد نیز رخ داد و ما اکنون شاهد جنگ سرد جدیدی میان روسیه و غرب هستیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از تأثیرات مهم جنگ روسیه علیه اوکراین، افزایش تقاضا برای تجهیزات نظامی و مهمات در اروپا بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایتالیا با اشاره به تصمیم ایتالیا برای خروج از طرح چین معروف به «کمربند-جاده»، علیرغم رشد 51 درصدی صادرات در دوره پیوستن به این طرح، اظهار داشت: علاوه بر مسائل داخلی، آمریکا با اعمال فشارهای سیاسی ضمن ارائه مشوقهای اقتصادی، در این تصمیم اثرگذار بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر رئیس جمهوری اسلامی ایران به سه کشور آمریکای لاتین، یکی از رخدادهای «بسیار مهم» سیاست خارجی ارزیابی میشود.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بحران سودان که اکنون وارد دومین ماه خود شده است، پیامدهای جدی برای کشورهای همسایه دارد. این امر به ویژه در خصوص مصر که با چالش اقتصادی مواجه است، مصداق دارد. این کشور با وقوع بحران انسانی در مرزهای خود به دلیل فرار دهها هزار پناهجوی سودانی فراری از درگیری روبروست.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا مانور نظامی رژیم صهیونیستی با عنوان «مشت قاطع» انجام شد که از خصوصیات ظاهرا ترکیبی و جامع، همچون اجرای در زمین، هوا و دریا برخوردار بود. این بزرگترین مانور نظامی رژیم صهیونیستی در 75 سال اخیر بود که «جنگ چند جبههای» با ایران و بخشی از جبهه مقاومت اسلامی در سوریه، لبنان، غزه و کرانه باختری را شبیهسازی کرده و تمام مواضع، تمرینات و تاکتیکها هم در راستای این هدف دنبال شد.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: در سالهای اخیر بحث تغییر در نظم جهانی، شرایط و دلایل این امر و الزامات آن برای کشورهای مختلف به یکی از مباحث جدی در عرصه مطالعات سیاست خارجی و روابط بین الملل تبدیل شده است. این تغییرات شامل حوزه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در سطح جهانی است که باعث تغییر در نحوه تعامل کشورها با یکدیگر و همچنین تغییر در نحوه حل و فصل منازعات بین المللی می شود. اما نشانه های این تغییر در نظم سیاسی بین المللی چه هستند ؟ و چگونه می توان در کسب جایگاه مناسب در این نظم نوین موفق بود؟
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تصمیم رجب طیب اردوغان برای ایراد سخنرانی پیروزی خود در مجموعه کاخ ریاست جمهوری آنکارا، در حالی که در انتخابات پیشین، دفتر مرکزی حزب عدالت و توسعه را برای این کار انتخاب کرده بود، نه یک اتفاق ساده، بلکه نمایش قدرت بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه روسیه با خروج از معاهده تسلیحات متعارف با اروپا و دیگر پیمانهای نظامی، در حال ایجاد نوعی ابهام در حیطه قدرت نظامی خود است، گفت: ایجاد ابهام در توان نظامی، در جنگ سرد نیز رخ داد و ما اکنون شاهد جنگ سرد جدیدی میان روسیه و غرب هستیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از تأثیرات مهم جنگ روسیه علیه اوکراین، افزایش تقاضا برای تجهیزات نظامی و مهمات در اروپا بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایتالیا با اشاره به تصمیم ایتالیا برای خروج از طرح چین معروف به «کمربند-جاده»، علیرغم رشد 51 درصدی صادرات در دوره پیوستن به این طرح، اظهار داشت: علاوه بر مسائل داخلی، آمریکا با اعمال فشارهای سیاسی ضمن ارائه مشوقهای اقتصادی، در این تصمیم اثرگذار بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر رئیس جمهوری اسلامی ایران به سه کشور آمریکای لاتین، یکی از رخدادهای «بسیار مهم» سیاست خارجی ارزیابی میشود.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بحران سودان که اکنون وارد دومین ماه خود شده است، پیامدهای جدی برای کشورهای همسایه دارد. این امر به ویژه در خصوص مصر که با چالش اقتصادی مواجه است، مصداق دارد. این کشور با وقوع بحران انسانی در مرزهای خود به دلیل فرار دهها هزار پناهجوی سودانی فراری از درگیری روبروست.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا مانور نظامی رژیم صهیونیستی با عنوان «مشت قاطع» انجام شد که از خصوصیات ظاهرا ترکیبی و جامع، همچون اجرای در زمین، هوا و دریا برخوردار بود. این بزرگترین مانور نظامی رژیم صهیونیستی در 75 سال اخیر بود که «جنگ چند جبههای» با ایران و بخشی از جبهه مقاومت اسلامی در سوریه، لبنان، غزه و کرانه باختری را شبیهسازی کرده و تمام مواضع، تمرینات و تاکتیکها هم در راستای این هدف دنبال شد.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: در سالهای اخیر بحث تغییر در نظم جهانی، شرایط و دلایل این امر و الزامات آن برای کشورهای مختلف به یکی از مباحث جدی در عرصه مطالعات سیاست خارجی و روابط بین الملل تبدیل شده است. این تغییرات شامل حوزه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در سطح جهانی است که باعث تغییر در نحوه تعامل کشورها با یکدیگر و همچنین تغییر در نحوه حل و فصل منازعات بین المللی می شود. اما نشانه های این تغییر در نظم سیاسی بین المللی چه هستند ؟ و چگونه می توان در کسب جایگاه مناسب در این نظم نوین موفق بود؟
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تصمیم رجب طیب اردوغان برای ایراد سخنرانی پیروزی خود در مجموعه کاخ ریاست جمهوری آنکارا، در حالی که در انتخابات پیشین، دفتر مرکزی حزب عدالت و توسعه را برای این کار انتخاب کرده بود، نه یک اتفاق ساده، بلکه نمایش قدرت بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه روسیه با خروج از معاهده تسلیحات متعارف با اروپا و دیگر پیمانهای نظامی، در حال ایجاد نوعی ابهام در حیطه قدرت نظامی خود است، گفت: ایجاد ابهام در توان نظامی، در جنگ سرد نیز رخ داد و ما اکنون شاهد جنگ سرد جدیدی میان روسیه و غرب هستیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از تأثیرات مهم جنگ روسیه علیه اوکراین، افزایش تقاضا برای تجهیزات نظامی و مهمات در اروپا بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایتالیا با اشاره به تصمیم ایتالیا برای خروج از طرح چین معروف به «کمربند-جاده»، علیرغم رشد 51 درصدی صادرات در دوره پیوستن به این طرح، اظهار داشت: علاوه بر مسائل داخلی، آمریکا با اعمال فشارهای سیاسی ضمن ارائه مشوقهای اقتصادی، در این تصمیم اثرگذار بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر رئیس جمهوری اسلامی ایران به سه کشور آمریکای لاتین، یکی از رخدادهای «بسیار مهم» سیاست خارجی ارزیابی میشود.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بحران سودان که اکنون وارد دومین ماه خود شده است، پیامدهای جدی برای کشورهای همسایه دارد. این امر به ویژه در خصوص مصر که با چالش اقتصادی مواجه است، مصداق دارد. این کشور با وقوع بحران انسانی در مرزهای خود به دلیل فرار دهها هزار پناهجوی سودانی فراری از درگیری روبروست.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا مانور نظامی رژیم صهیونیستی با عنوان «مشت قاطع» انجام شد که از خصوصیات ظاهرا ترکیبی و جامع، همچون اجرای در زمین، هوا و دریا برخوردار بود. این بزرگترین مانور نظامی رژیم صهیونیستی در 75 سال اخیر بود که «جنگ چند جبههای» با ایران و بخشی از جبهه مقاومت اسلامی در سوریه، لبنان، غزه و کرانه باختری را شبیهسازی کرده و تمام مواضع، تمرینات و تاکتیکها هم در راستای این هدف دنبال شد.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: در سالهای اخیر بحث تغییر در نظم جهانی، شرایط و دلایل این امر و الزامات آن برای کشورهای مختلف به یکی از مباحث جدی در عرصه مطالعات سیاست خارجی و روابط بین الملل تبدیل شده است. این تغییرات شامل حوزه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در سطح جهانی است که باعث تغییر در نحوه تعامل کشورها با یکدیگر و همچنین تغییر در نحوه حل و فصل منازعات بین المللی می شود. اما نشانه های این تغییر در نظم سیاسی بین المللی چه هستند ؟ و چگونه می توان در کسب جایگاه مناسب در این نظم نوین موفق بود؟
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تصمیم رجب طیب اردوغان برای ایراد سخنرانی پیروزی خود در مجموعه کاخ ریاست جمهوری آنکارا، در حالی که در انتخابات پیشین، دفتر مرکزی حزب عدالت و توسعه را برای این کار انتخاب کرده بود، نه یک اتفاق ساده، بلکه نمایش قدرت بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه روسیه با خروج از معاهده تسلیحات متعارف با اروپا و دیگر پیمانهای نظامی، در حال ایجاد نوعی ابهام در حیطه قدرت نظامی خود است، گفت: ایجاد ابهام در توان نظامی، در جنگ سرد نیز رخ داد و ما اکنون شاهد جنگ سرد جدیدی میان روسیه و غرب هستیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از تأثیرات مهم جنگ روسیه علیه اوکراین، افزایش تقاضا برای تجهیزات نظامی و مهمات در اروپا بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایتالیا با اشاره به تصمیم ایتالیا برای خروج از طرح چین معروف به «کمربند-جاده»، علیرغم رشد 51 درصدی صادرات در دوره پیوستن به این طرح، اظهار داشت: علاوه بر مسائل داخلی، آمریکا با اعمال فشارهای سیاسی ضمن ارائه مشوقهای اقتصادی، در این تصمیم اثرگذار بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر رئیس جمهوری اسلامی ایران به سه کشور آمریکای لاتین، یکی از رخدادهای «بسیار مهم» سیاست خارجی ارزیابی میشود.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بحران سودان که اکنون وارد دومین ماه خود شده است، پیامدهای جدی برای کشورهای همسایه دارد. این امر به ویژه در خصوص مصر که با چالش اقتصادی مواجه است، مصداق دارد. این کشور با وقوع بحران انسانی در مرزهای خود به دلیل فرار دهها هزار پناهجوی سودانی فراری از درگیری روبروست.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا مانور نظامی رژیم صهیونیستی با عنوان «مشت قاطع» انجام شد که از خصوصیات ظاهرا ترکیبی و جامع، همچون اجرای در زمین، هوا و دریا برخوردار بود. این بزرگترین مانور نظامی رژیم صهیونیستی در 75 سال اخیر بود که «جنگ چند جبههای» با ایران و بخشی از جبهه مقاومت اسلامی در سوریه، لبنان، غزه و کرانه باختری را شبیهسازی کرده و تمام مواضع، تمرینات و تاکتیکها هم در راستای این هدف دنبال شد.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: در سالهای اخیر بحث تغییر در نظم جهانی، شرایط و دلایل این امر و الزامات آن برای کشورهای مختلف به یکی از مباحث جدی در عرصه مطالعات سیاست خارجی و روابط بین الملل تبدیل شده است. این تغییرات شامل حوزه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در سطح جهانی است که باعث تغییر در نحوه تعامل کشورها با یکدیگر و همچنین تغییر در نحوه حل و فصل منازعات بین المللی می شود. اما نشانه های این تغییر در نظم سیاسی بین المللی چه هستند ؟ و چگونه می توان در کسب جایگاه مناسب در این نظم نوین موفق بود؟
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تصمیم رجب طیب اردوغان برای ایراد سخنرانی پیروزی خود در مجموعه کاخ ریاست جمهوری آنکارا، در حالی که در انتخابات پیشین، دفتر مرکزی حزب عدالت و توسعه را برای این کار انتخاب کرده بود، نه یک اتفاق ساده، بلکه نمایش قدرت بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه روسیه با خروج از معاهده تسلیحات متعارف با اروپا و دیگر پیمانهای نظامی، در حال ایجاد نوعی ابهام در حیطه قدرت نظامی خود است، گفت: ایجاد ابهام در توان نظامی، در جنگ سرد نیز رخ داد و ما اکنون شاهد جنگ سرد جدیدی میان روسیه و غرب هستیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از تأثیرات مهم جنگ روسیه علیه اوکراین، افزایش تقاضا برای تجهیزات نظامی و مهمات در اروپا بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایتالیا با اشاره به تصمیم ایتالیا برای خروج از طرح چین معروف به «کمربند-جاده»، علیرغم رشد 51 درصدی صادرات در دوره پیوستن به این طرح، اظهار داشت: علاوه بر مسائل داخلی، آمریکا با اعمال فشارهای سیاسی ضمن ارائه مشوقهای اقتصادی، در این تصمیم اثرگذار بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر رئیس جمهوری اسلامی ایران به سه کشور آمریکای لاتین، یکی از رخدادهای «بسیار مهم» سیاست خارجی ارزیابی میشود.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین در فرانسه با بیان اینکه اکنون با توجه به روشن شدن اقدامات و طراحیهای تروریستی گروهک منافقین و حملات سایبری آنها، این انتظار از دولت آلبانی میرود که در جهت همراهی و استرداد سران آنها از طریق پلیس اینترپل با ایران همکاری داشته باشد، گفت: در سالهای اخیر، آلبانی بازنده اصلی میزبانی منافقین بود و بسیار جای تاسف است که این کشور تحت تاثیر فشارها، تطمیع و القائات آمریکا میزبانی از این گروهک تروریستی را پذیرفت؛ اما گویا دولت این کشور در نهایت به این نتیجه رسیده است که این تصمیم اشتباه بوده و مشکلات عدیدهای که در اثر پذیرش منافقین اخراجی از عراق برای کشورخود ایجاد کرده، فرصتهای خوب همکاری با ایران را نیز از دست داده است.
شورای راهبری آنلاین – گفتگو: مسئول امور بین الملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه آمریکا ضمن نگرانی از حضور چین در حوزههای فناورانه منطقه، تلاش دارد با ورود به این بازار و تامین خواستههای کشورهای منطقه، خصوصا متحدان سابق و شرکای خود، از جمله کردستان عراق، میزان نفوذ و انحصار شرکتهای فناورانه چین را کاهش دهد، پیشنهاد داد «ایران با رعایت ملاحظات حاکمیت ملی عراق، برای رفع نیازمندیهای فناورانه اقلیم کردستان پیشقدم شود و تعاملات راهبردی در این حوزه شکل دهد.»
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بحران سودان که اکنون وارد دومین ماه خود شده است، پیامدهای جدی برای کشورهای همسایه دارد. این امر به ویژه در خصوص مصر که با چالش اقتصادی مواجه است، مصداق دارد. این کشور با وقوع بحران انسانی در مرزهای خود به دلیل فرار دهها هزار پناهجوی سودانی فراری از درگیری روبروست.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا مانور نظامی رژیم صهیونیستی با عنوان «مشت قاطع» انجام شد که از خصوصیات ظاهرا ترکیبی و جامع، همچون اجرای در زمین، هوا و دریا برخوردار بود. این بزرگترین مانور نظامی رژیم صهیونیستی در 75 سال اخیر بود که «جنگ چند جبههای» با ایران و بخشی از جبهه مقاومت اسلامی در سوریه، لبنان، غزه و کرانه باختری را شبیهسازی کرده و تمام مواضع، تمرینات و تاکتیکها هم در راستای این هدف دنبال شد.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: در سالهای اخیر بحث تغییر در نظم جهانی، شرایط و دلایل این امر و الزامات آن برای کشورهای مختلف به یکی از مباحث جدی در عرصه مطالعات سیاست خارجی و روابط بین الملل تبدیل شده است. این تغییرات شامل حوزه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در سطح جهانی است که باعث تغییر در نحوه تعامل کشورها با یکدیگر و همچنین تغییر در نحوه حل و فصل منازعات بین المللی می شود. اما نشانه های این تغییر در نظم سیاسی بین المللی چه هستند ؟ و چگونه می توان در کسب جایگاه مناسب در این نظم نوین موفق بود؟
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تصمیم رجب طیب اردوغان برای ایراد سخنرانی پیروزی خود در مجموعه کاخ ریاست جمهوری آنکارا، در حالی که در انتخابات پیشین، دفتر مرکزی حزب عدالت و توسعه را برای این کار انتخاب کرده بود، نه یک اتفاق ساده، بلکه نمایش قدرت بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه روسیه با خروج از معاهده تسلیحات متعارف با اروپا و دیگر پیمانهای نظامی، در حال ایجاد نوعی ابهام در حیطه قدرت نظامی خود است، گفت: ایجاد ابهام در توان نظامی، در جنگ سرد نیز رخ داد و ما اکنون شاهد جنگ سرد جدیدی میان روسیه و غرب هستیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از تأثیرات مهم جنگ روسیه علیه اوکراین، افزایش تقاضا برای تجهیزات نظامی و مهمات در اروپا بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ایتالیا با اشاره به تصمیم ایتالیا برای خروج از طرح چین معروف به «کمربند-جاده»، علیرغم رشد 51 درصدی صادرات در دوره پیوستن به این طرح، اظهار داشت: علاوه بر مسائل داخلی، آمریکا با اعمال فشارهای سیاسی ضمن ارائه مشوقهای اقتصادی، در این تصمیم اثرگذار بوده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.