شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
پیرمحمد ملازهی کارشناس مسائل شبهقاره در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی درباره ضرورت ارتقای مناسبات سهجانبه ایران، ترکیه و پاکستان در سایه گسترش روابط آنکارا و اسلامآباد گفت: ایران، ترکیه و پاکستان سابقه دیرینه همکاری در چارچوب همکاریهای منطقهای سنتو و سیتو دارند که تجربه خوبی برای افزایش همکاری اقتصادی، تجاری و سیاسی بین این سه کشور بود.
ملازهی گفت: متغیر اصلی امروز مناسبات پاکستان و عربستان است. درواقع پاکستانیها تابهحال مناسباتی بسیار راهبردی با عربستان سعودی داشتند و این کشور رقابت پشتپردهای با ترکیه داشت؛ اما در حال حاضر این مناسبات تا حدودی تغییر کرده است.
ملازهی با اشاره به شکلگیری یک سلسله مشکلات در مناسبات ریاض و اسلامآباد توضیح داد: «ازجمله مهمترین این مشکلات در وهله نخست، به حمله عربستان به یمن به دستور محمدبنسلمان مربوط میشود. چراکه عربستان ائتلافی بدین منظور شکل داده بود و بدون آنکه با پاکستان مشورت کند، این کشور را نیز در فهرست کشورهای ائتلاف علیه یمن قرار داد. این مسئله اختلاف زیادی بین دولت وقت نواز شریف و ارتش ایجاد کرد. پسازآن بود که دولت پاکستان این مسئله را به مجلس ارجاع داد و در مجلس نیز مسائل طوری طراحی شد که حضور پاکستان در ائتلاف سعودی رأی نیاورد؛ لذا عملاً طرحی که بن سلمان طراحی کرده بود و بر اساس آن امیدوار بود که ارتش پاکستان را نیز به جنگ یمن بکشاند با چالش مواجه شد.»
وی ادامه داد: «باید توجه داشت که ارتش پاکستان، ارتش قدرتمندی است و اگر به ائتلاف سعودی علیه یمن میپیوست، قطعاً شرایط به نفع ریاض تغییر پیدا میکرد.»
به گفته این کارشناس، مسئله مهمتر دیگری که منجر به ایجاد اختلاف بین عربستان و پاکستان شده مسئله کشمیر است. در آن زمان نارندرا مودی، نخستوزیر هند برخی مواد قانون اساسی را که خودمختاری ویژهای به کشمیر میداد، لغو کرد و کشمیر را به یک ایالت مثل باقی ایالتها تبدیل کرد. با چنین تصمیمی خریدوفروش ملک در آنجا آزاد شد و خطر برهم خوردن ترکیب جمعیت به ضرر مسلمانان پیش آمد، لذا پاکستان از عربستان سعودی خواست که اجلاس اضطراری در سازمان همکاری اسلامی در جده تشکیل دهد، ولی سعودی زیر بار چنین مسئولیتی نرفت.
ملازهی ادامه داد: از آن به بعد بود که تقریباً مناسبات پاکستان و عربستان سعودی به نوعی دچار تیرگی شد؛ لذا پاکستان با هدف آنکه این حرکت عربستان را جبران کند، به سمت ترکیه گرایش پیدا کرد؛ زیرا ترکیه بههرحال با عربستان سعودی رقابتهایی دارد. درواقع جریان اخوانی ترکیه معتقد است که الگوی اسلامی قدرت را در اختیار دارد و عربستان سعودی که مدعی اسلام ناب است، بر سر این مسئله با ترکیه دچار اختلاف شده است.
این کارشناس ادامه داد: اکنون برای پاکستان فرصتی ایجاد شده است تابه روابطی که در دوران گذشته بین ایران، ترکیه و پاکستان در چهارچوب سازمان همکاریهای منطقهای وجود داشت، بازگردد.
ملازهی با اشاره به اینکه به نظر میرسد برای ایران هم مهم باشد که به این جریان بپیوندد، ادامه داد: ایران ازنظر جغرافیایی حلقه واسط بین پاکستان و ترکیه است. دراینبین اسلامآباد بخشی از امکانات تجاری را در اختیار دارد که ترکیه به آن نیاز دارد و آنکارا نیز امکاناتی را در اختیار دارد که پاکستان به آن نیازمند است.
این کارشناس تأکید کرد: بنابراین ترکیه و پاکستان میتوانند از طریق ایران و از طریق خط آهن، ارتباطات تجاریشان را برقرار کنند. باید توجه داشت که خط آهن زاهدان – کویته در حال حاضر به خط آهن سراسری وصل است.
به گفته ملازهی، اگر از این زاویه به قضایا نگاه کنیم به نظر میرسد که فضای مناسبتری برای همکاری سهجانبه آنکارا، اسلامآباد و تهران در حال فراهم شدن است.
وی ادامه داد با توجه به طرح یک جاده – یک کمربند که کاشغر را به بندر گوادر وصل میکند، سرمایهگذاری کلانی که پکن در پاکستان انجام داد و همچنین پیشبینی این موضوع که احتمالاً پکن با تهران نیز وارد مناسبات راهبردی شود، به نظر میرسد که چین هم مایل باشد وارد این همکاریها شود.
این کارشناس مسائل شبهقاره گفت در خصوص مناسبات ایران و چین صحبت از این است که چینیها ۴۰۰ میلیارد دلار در صنایع نفت و انرژی ایران سرمایهگذاری کنند که این مسائل بیانگر آن است که محور چهارم در روابط ایران، ترکیه و پاکستان احتمالاً کشور چین خواهد بود.
وی در نهایت تأکید کرد در همکاریهای سهجانبه تهران، آنکارا اسلامآباد، توسعه اقتصادی، گسترش تجارت و افزایش مناسبات سیاسی در سایه همکاریهای اقتصادی قابل طرح است.
ملازهی تأکید کرد همچنین اگر توسعه سیاسی و توسعه همکاریهای اقتصادی بین سه کشور صورت بگیرد، زمینه برای همکاریهای نظامی – امنیتی نیز فراهم خواهد شد.
0 Comments