شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
جاوید قربان اوغلی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی درباره اعلام دونالد ترامپ برای حذف آفریقای جنوبی از اجلاس گروه ۲۰ که قرار است سال آینده در میامی برگزار شود، گفت: «اعلان حذف آفریقای جنوبی از گروه ۲۰ اقدامی غیرمنطقی است. ایالات متحده آمریکا یکی از اعضای این گروه است. تصمیم یک کشور هر قدر هم که صاحبنفوذ و قدرت باشد، نمیتواند مبنای حذف یک کشور از این جمع باشد. به عبارت دیگر، این امر نیازمند اتخاذ تصمیم براساس معیارها و سازوکارهای مربوط به شکلگیری این گروه است، نه یک عضو آن. بهعلاوه تصمیم ترامپ اقدامی واکنشی و منفعلانه و ناشی از موفقیت آفریقای جنوبی در برگزاری این اجلاس در سال ۲۰۲۵ است. به گفته ناظران، دولت آفریقای جنوبی نشان داد که از زیرساختهای لازم برای میزبانی و تامین امنیت، برخوردار است و دولتمردان این کشور توانایی برنامهریزی منسجم و کارآمد برای چنین اجلاسی را دارند. شاید ترامپ تصور میکرد که با کاهش سطح حضور کشورش در این اجلاس، آفریقای جنوبی را وادار به عقبنشینی از مواضع سیاسیاش بهخصوص در مورد رژیم اسرائیل خواهد کرد که این اتفاق نیفتاد.»
وی در مورد ریشههای سیاسی تصمیم ترامپ اظهار داشت: «دلیل تصمیم ترامپ ناشی از خودشیفتگی اوست. برخورد ترامپ با آقای رامافوزا، رئیسجمهور آفریقای جنوبی در سفر اخیر به آمریکا بسیار تحقیرآمیز بود. اساساً در نظام فکری ترامپ، آفریقا و کشورهای جهان سوم جایگاه بسیار نازلی دارند. رفتار ترامپ حتی با همپیمانانش هم نوعی نگاه از بالابهپایین است. نوع نشستن او در دفتر بیضی در ملاقات با رهبران کشورهای اروپایی شاید تحقیرآمیزترین رفتار دیپلماتیک در تاریخ روابط فرا آتلانتیکی باشد یا تحقیر نخستوزیر کانادا که صدای احزاب این کشور را هم در آورد. اما از بعد سیاسی و حقوقی، این تصمیم در راستای تلاش لابی سنگین رژیم اسرائیل و در واکنش به اقدام حقوقی بسیار تأثیرگذار آفریقای جنوبی در دیوان بینالمللی کیفری (ICJ) بر علیه رژیم صهیونیستی، و محکومیت این رژیم و سران جنایتکارش است.»
قربان اوغلی افزود: «اقدام آفریقای جنوبی بر علیه رژیم اسرائیل در دیوان لاهه، در تاریخ ۷۷ساله منحوس و سراسر جنایت، اشغالگری و نسلکشی این رژیم بیسابقه بود و طبیعی است که مورد پسند دولتمردان آمریکا نباشد.»
پیامدهای احتمالی فشار آمریکا و رژیم اسرائیل
قربان اوغلی تصریح کرد: «آمریکا و رژیم اسرائیل فشارهای سیاسی و اقتصادی به پرتوریا را افزایش خواهند داد. اینکه این فشارها چقدر در رفتار آفریقای جنوبی تغییر ایجاد کند، بستگی به عوامل متعدد دارد. شاکله سیاست در آفریقای جنوبی پساآپارتاید، ضد غربی و مبتنی بر حمایت از جنبشهایی است که در زمان مبارزه ضد آپارتاید از رهبران کنونی حمایت میکردند. فلسطین از جایگاه والایی نزد دولتمردان و سیاستمداران آفریقای جنوبی برخوردار است.»
وی ادامه داد: « البته از زمان تغییر نظام سیاسی و روی کار آمدن نظام غیرنژادی در آفریقای جنوبی (1994)، این کشور شاهد تغییرات زیادی در عرصه حکمرانی بوده است. برای اولینبار طی ۳۰ سال گذشته کنگره ملی آفریقا (ANC) دیگر حزب حاکم بیرقیب نیست و در انتخابات سال گذشته با ریزش کرسیهای پارلمانی مجبور به ائتلاف با مهمترین حزب مخالف شد. غربیها امید زیادی به ریزش بیشتر در بدنه رأی حزب نلسون ماندلا دارند و امید به نفوذ در لایههای سیاست و حکمرانی این کشور را از طریق احزاب دیگر در سر میپرورانند که نیازمند بازنگری حزب کنگره ملی در مبارزه با فساد است.»
سفیر پیشین ایران در افریقای جنوبی درباره واکنش احتمالی این کشور به تصمیم دونالد ترامپ برای حذف از اجلاس جی ۲۰ در سال ۲۰۲۶ گفت: «پاسخ به این سؤال اندکی دشوار است. شرایط اقتصادی آفریقای جنوبی خوب نیست. روزانه چند ساعت قطعی برق و سختی معیشت طبقات فرودست که حامیان سنتی حزب کنگره ملی آفریقا هستند، رهبران کشور را تحتفشار گذاشته است. مضاف بر این در عرصه سیاسی نیز، دیگر پرتوریا شاهد حکمرانی یک حزب نیست. ۱۲ عضو کابینه کنونی (۶ وزیر و ۶ معاون وزیر) از حزب مخالف هستند. این بدان معناست که آقای رامافوزا در اتخاذ تصمیم سیاسی باید نگاهی به واکنش حزب ائتلافی دولت داشته باشد. ضمن اینکه حتی در درون کنگره ملی آفریقا نیز شاهد اختلافاتی بین جناحها هستیم؛ بنابراین انتظار واکنشی تند از سوی رهبران این کشور بعید است. از طرفی بعید است فشارهای آمریکا و رژیم اسرائیل باعث عقبنشینی پرتوریا از موضع حمایت از فلسطین و یا موضعش در ICJ باشد که رژیم اسرائیل خواستار آن است.»
قربان اوغلی در پایان افزود: «البته رویکرد مقاومتی آفریقای جنوبی و از سویی افزایش فشارهای آمریکا بهخصوص در نظام تعرفهها و تحریمها علیه شرکتهای آفریقای جنوبی، حتماً این کشور را با مشکلات جدی روبرو خواهد کرد.»
0 Comments